Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi (ARRFR) azamattardy paıdalanýshylardyń jeke derekterine qol jetkize alatyn mobıldi qosymshalar týraly eskertti, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Vedomstvonyń habarlaýynsha, baǵdarlamalardy ornatý kezinde kóptegen paıdalanýshylar suralǵan ruqsattarǵa olardyń qyzmet úshin qanshalyqty qajet ekenin oılanbastan avtomatty túrde kelisedi. Nátıjesinde ornatylǵan ondaǵan qosymsha kameraǵa, mıkrofonǵa, kontaktilerge, geolokasıaǵa, faıldarǵa jáne basqa da derekterge qol jetkize alady.
«Artyq ruqsattar jeke aqparattyń joǵalý qaýpin, ony zańsyz paıdalanýdy jáne alaıaqtyq shabýyldardy arttyrady», — dep atap ótti ARRFR.
Qosymshanyń fýnksıonalyna baılanysty ol geolokasıaǵa (qurylǵynyń ornyn anyqtaý úshin), kamera men fotogalereıaǵa (foto jáne vıdeo túsirý nemese saqtalǵan faıldarǵa qol jetkizý úshin), mıkrofonǵa (aýdıo jazý jáne jiberý úshin), kontaktilerge (telefon kitapshasyna qol jetkizý úshin), faıldar men qurylǵy jadyna (qujattarmen jumys isteý úshin), qońyraýlar men SMS-ke (rastaý kodtary bar habarlamalardy oqýdy qosa) jáne habarlandyrýlarǵa (jeke aqparatty qamtýy múmkin habarlamalardy jiberý úshin) qol jetkizýdi suraýy múmkin.
«Árbir ruqsatty berý qajettiligi qosymshanyń fýnksıonalyna sáıkes bolýy kerek. Mysaly, kálkýlátorǵa nemese fonarǵa kóp jaǵdaıda kontaktilerge, SMS-ke nemese geolokasıaǵa qol jetkizý qajet emes», — dep qosty vedomstvo.
Qazaqstandyqtarǵa eger qosymsha nemese ony ázirleýshiniń ınfraqurylymy kıbershabýylǵa ushyrasa, alynǵan derekter buzylyp, zıankester tarapynan paıdalanylýy múmkin ekenin eske saldy. Atap aıtqanda, aqparat jekelendirilgen fıshıngtik shabýyldardy daıyndaý, áleýmettik ınjenerıa jáne alaıaqtyq, basqa akkaýnttarǵa qol jetkizý, paıdalanýshynyń egjeı-tegjeıli sıfrlyq profılin qurý, jeke derekterdi zańsyz taratý nemese komersıalyq maqsatta paıdalaný úshin qoldanylýy múmkin.
Negizgi fýnksıalaryna qatysy joq ruqsattardy suraıtyn qosymshalarǵa erekshe nazar aýdarý kerek. Eń aldymen, Agenttik sarapshylary geolokasıaǵa qol jetkizýdi shekteýdi usynady: turaqty ornalasqan jerdi anyqtaý qajet emes qosymshalar úshin «qosymshany paıdalaný kezinde» rejımin tańdaý nemese qol jetkizýdi tolyǵymen óshirý usynylady. Sondaı-aq kamera men mıkrofonǵa qol jetkizýdi shekteý kerek, ony tek jumys isteýi úshin shynymen qajet qosymshalarǵa berý kerek. Sonymen qatar, qosymshanyń fýnksıonaly telefon kitapshasymen nemese qujattarmen jumysty qarastyrmasa, kontaktiler men faıldarǵa qol jetkizýdi shektegen jón.
Eger qosymsha óz fýnksıonalyna qatysy joq kóptegen ruqsattardy surasa; ázirleýshi týraly senimdi aqparat bolmasa; qosymsha belgisiz nemese resmı emes kózden júktelse; qyzmette tym kóp kedergi keltiretin jarnama nemese qalqymaly terezeler bolsa; qosymsha aıqyn qajettiliksiz SMS, kontaktiler, tólem nemese basqa qupıa derekterge qol jetkizýdi talap etse, ony paıdalaný qajettiligin qaıta qaraý kerek.
«Jeke derekter — bul zıankester maqsatty alaıaqtyq shabýyldardy daıyndaý úshin paıdalana alatyn qundy aqparat. Qosymshaǵa jumys isteý úshin qajettiden artyq qol jetkizbeńiz. Ruqsattardy júıeli túrde tekserý — jeke derekterdi qorǵaýǵa jáne sıfrlyq qaýipsizdik deńgeıin arttyrýǵa kómektesetin qarapaıym ádet», — dep eske saldy ARRFR.