Latyn Amerıkasynda júrgizilgen eki jyldyq zertteý qurylymdyq jattyǵýlar, dıeta jáne turaqty qoldaý qart adamdardyń jadyn demensıadan qorǵaýǵa kómektesetinin kórsetti, dep habarlaıdy infohub.kz.
Halyqaralyq ǵalymdar toby LatAm-FINGERS iri zertteýiniń nátıjelerin Londondaǵy Alsgeımer aýrýymen kúres jónindegi halyqaralyq asosıasıa konferensıasynda (AAIC 2026) usyndy. Synaqqa Argentına, Brazılıa, Perý jáne Meksıkany qosa alǵanda, Latyn Amerıkasynyń 11 elinen 1065 adam qatysty. Barlyq qatysýshylar demensıanyń damý qaýpi tobynda boldy. Jumys nátıjeleri sondaı-aq "The Lancet" jýrnalynda jarıalandy.
Eki jyldyq eksperıment barysynda eriktiler eki topqa bólindi. Birinshi toptyń qatysýshylary turaqty qurylymdyq baǵdarlamadan ótti: olar fızıkalyq jattyǵýlarmen (tango men salsa bılerin qosa) aınalysty, jergilikti ónimdermen (avokado, kınoa, asaı) tolyqtyrylǵan MIND dıetasyn ustandy, kompúterlik mı jattyǵýlarynan ótti jáne kýratorlarmen turaqty toptyq kezdesýlerge qatysty. Ekinshi toptyń qatysýshylary tek salaýatty ómir salty boıynsha jalpy usynystar aldy jáne sırek aqparattyq sesıalarǵa qatysty.
Eki jyl ótken soń, kýratorlyq qoldaýy bar birinshi toptyń qatysýshylary ekinshi toppen salystyrǵanda jalpy kognıtıvti fýnksıa testterinde 55%-ǵa joǵary progres kórsetti. Olarda este saqtaý, atqarýshy fýnksıalar jáne aqparat óńdeý jyldamdyǵy aıtarlyqtaı jaqsarǵany baıqaldy. Zertteý jetekshisi, Býenos-Aırestegi Fleni nevrologıalyq ınstıtýtynyń ǵalymy Lýsıa Krıvellı baǵdarlamanyń jergilikti mádenıet pen qoljetimdi ónimderge beıimdelýi bul tásildi kognıtıvti qabilettiń tómendeýiniń aldyn alýdyń tıimdi quraly etetinin atap ótti.