Hlorlanǵan aýyz sýdy tutyný áıelderde jatyr isiginiń damý qaýpin 18%-ǵa deıin arttyrýy múmkin, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Kalıfornıalyq ǵalymdar zertteý nátıjelerin JAMA Network Open jýrnalynda jarıalady. Olar 53 myńnan astam áıeldiń málimetterin taldady. Bul áıelder keminde 10 jyl boıy bir mekenjaıda turǵan, ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaýdy paıdalanǵan jáne onkologıalyq aýrýlar nemese gısterektomıa tarıhy bolmaǵan.
Zertteýshiler qatysýshylardyń úı mekenjaılaryn 30 jyl boıy (1990 jyldan 2020 jylǵa deıin) komýnaldyq júıelerdegi sý sapasy týraly memlekettik derektermen salystyrdy. Osy aqparat negizinde ártúrli zattardyń ortasha 15 jyldyq áser etý deńgeıi esepteldi: nıtrattar, myshák, ýran, sondaı-aq dezınfeksıanyń janama ónimderi — hlordyń organıkamen árekettesýinen paıda bolatyn trıgalometandar (TGM) jáne galoýksýs qyshqyldary (GAQ). Sodan keıin derekter Kalıfornıa onkologıalyq tizilimimen salystyryldy, jasy, dene salmaǵy jáne temeki shegý tarıhy eskerildi.
Baqylaý kezeńinde 1038 áıelde jatyr isigi anyqtaldy. Taldaý kórsetkendeı, sýdy dezınfeksıalaý úshin qoldanylatyn keıbir hımıalyq zattardyń áseri osy aýrýdyń joǵary qaýpimen baılanysty. Trıgalometandar, ásirese hloroform, jatyr isiginiń 95%-dan astamyn quraıtyn endometrıalyq isiktermen eń kúshti baılanysty kórsetti. TGM-niń eń joǵary deńgeıine ushyraǵan áıelderde isiktiń damý qaýpi 18%-ǵa ósti. Galoýksýs qyshqyldarynyń (GAQ) joǵary áseri endometrıalyq emes isikterdiń qaýpin eki esege jýyq arttyrdy. Al nıtrattar, myshák jáne ýran jatyr isigimen baılanysyn kórsetpedi.
Ǵalymdar óz jumysy statısıkalyq korrelásıany anyqtaıtynyn, biraq tikeleı sebep-saldarlyq baılanysty dáleldemeıtinin atap ótedi. Degenmen, alynǵan derekter komýnaldyq qyzmetterge qaýipti ınfeksıalardan sýdy senimdi qorǵaýdy saqtaı otyryp, dezınfeksıanyń hımıalyq janama ónimderiniń sanyn azaıtý týraly oılanýǵa negiz beredi.