Qazaqstanda zeınetaqy jarnalaryn turaqty túrde aýdaratyn azamattar sany artyp keledi. Bir jyl ishinde keminde bir ret jarna túsken shottar sany 150 myńǵa ósken, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Qazaqstanda resmı jumys isteıtin árbir azamattyń jalaqysynan mindetti zeınetaqy jarnalary ustalady. Ózin-ózi jumyspen qamtyǵandar bul tólemderdi ózderi júzege asyrady. Degenmen, jarnalardy turaqty tóleıtinder — jumys istep júrgen qazaqstandyqtardyń jartysy ǵana, biraq jaǵdaı birtindep jaqsaryp keledi.
Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynda (BJZQ) habarlaǵandaı, 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda bir jyl ishinde keminde bir ret jarna túsken jeke zeınetaqy shottarynyń sany 150,3 myńǵa artyp, 7,34 mıllıonǵa jetti. Sonymen qatar zeınetaqy jınaqtarynyń kólemi de ósti: atalǵan kezeńde ol 1,29 trıllıon teńgege (6,2%-ǵa) ulǵaıyp, 22,24 trıllıon teńgeni qurady.
Qorda atap ótkendeı, belsendi shottardyń negizgi bóligi eńbek qyzmetin júzege asyryp, mindetti zeınetaqy jarnalaryn (MZJ) turaqty tólep júrgen azamattarǵa tıesili. Olardyń sany jarty jyl ishinde 6,77 mıllıonnan 6,93 mıllıonǵa deıin ósti, al olardyń shottaryndaǵy jınaqtar 20,10 trıllıonnan 21,07 trıllıon teńgege deıin ulǵaıdy.
Jarna tóleý tártibi de jaqsaryp keledi. 2025 jyly jaldamaly jumyskerlerde jarnalardyń ortasha turaqtylyǵy jylyna 8,98 retti, al ózin-ózi jumyspen qamtyǵandarda 7,53 retti qurady. Jylyna 6-dan 12-ge deıin jarna aýdarǵandar jaldamaly jumyskerlerdiń 80%-y jáne ózin-ózi jumyspen qamtyǵandardyń 64%-y boldy.
Jarna qurylymy da jaqsardy. 2025 jyly jaldamaly jumyskerlerdegi jarnalardyń ortasha mólsheri 43 661 teńgeni qurady, bul sol kezdegi el boıynsha ortasha jalaqyǵa sáıkes keledi. Qalǵan jumys isteýshilerde jarnalardyń ortasha somasy 23 225 teńge boldy.
Jalpy, qor 2015-2025 jyldar aralyǵynda belsendi shottar sany 6,07 mıllıonnan 7,2 mıllıonnan astamǵa deıin óskenin; jylyna 6-dan 12 retke deıin zeınetaqy jarnasyn aýdaratyn azamattardyń úlesi 71%-dan 78%-ǵa deıin artqanyn; jarnany turaqsyz (jylyna 1-5 ret) tóleıtin salymshylardyń úlesi 29%-dan 22%-ǵa deıin tómendegenin atap ótedi.
Statısıkaǵa zeınetkerlerdiń, 1 jáne 2 toptaǵy merzimsiz múgedekterdiń, memlekettik zeınetaqymen qamtamasyz etiletin áskerı qyzmetshilerdiń, shetelge turaqty turýǵa ketken azamattardyń, qaıtys bolǵan salymshylardyń jáne jarnalary budan bylaı túspeıtin basqa da sanattardyń shottary kirgenin eskerý qajet.
Buǵan deıin qazaqstandyqtardyń resmı jumysqa jıirek ornalasa bastaǵany, jumys berýshilerdiń zeınetaqy jarnalaryn tóleıtini belgili bolǵan edi. Degenmen, kóptegen jumys berýshiler áli de qyzmetkerlerine eń tómengi jalaqyny resmı túrde kórsetip, qalǵanyn «konvertte» tóleýdi jón kóredi. Qazaqstanda jańa Salyq kodeksine baılanysty qansha jumys berýshi «sur» aımaqqa ketkeni týraly osy jerden oqı alasyz.