Mıkroplastık adam aǵzasyna tamaq, sý jáne tipti aýa arqyly ene alady. Ǵalymdar onyń baýyrdyń maıly aýrýynyń aǵymyn nasharlatatynyn anyqtaýǵa tyrysty. Science Advances jýrnalynda jarıalanǵan tájirıbe nátıjeleri mıkroplastıktiń eń kóp taralǵan túrleriniń biri — polıetılen — tyshqandardaǵy baýyrdyń zaqymdanýyn kúsheıtýi múmkin ekenin kórsetedi, dep habarlaıdy infohub.kz.
Zertteý barysynda mamandar tyshqandardyń baýyr jasýshalarynda plasıktiń jeti túrin, onyń ishinde polıetılen, polıstırol, polıetılentereftalat jáne polıpropılendi synady. Jasýshalardyń tirshilik qabiletin eń aıqyn tómendetken — polıetılen boldy, ol qaptama, plenka jáne konteınerler óndirisinde keńinen qoldanylady. Sondyqtan kelesi tájirıbeler onyń mıkro bólshekterimen júrgizildi.
Segiz aptalyq erkek tyshqandar tórt topqa bólindi: biri qalypty rasıon alsa, ekinshisi baýyrdyń qabyný túrindegi maıly aýrýyn (MASH) damytatyn dıetamen qorektendi. Eki topqa qosymsha kún saıyn 10-nan 150 mıkrometrge deıingi polıetılen bólshekterin 2 mg mólsherinde engizdi. Tájirıbe segiz aptaǵa sozyldy.
Aıaqtalǵannan keıin ǵalymdar baýyrdyń jaǵdaıyn, qandaǵy ALT deńgeıin, Mamyr mólsherin jáne tinderdiń ózgeristerin, sondaı-aq myńdaǵan genderdiń belsendiligin baǵalady. Polıetılen alǵan tyshqandarda baýyrdyń zaqymdaný belgileri anyqtaldy. Ásirese arnaıy dıetadaǵy janýarlarda áser aıqyn boldy: olarda ALT deńgeıi — baýyr jasýshalarynyń zaqymdaný markeri — joǵarylap, trıglıserıdter sany artyp, steatoz (Mamyr jınalýy) kúsheıdi. Sondaı-aq qabyný jáne jasýsha zaqymdaný belgileri baıqaldy, keıbir ózgerister álsiz bolsa da.
Gendik belsendilikti taldaý polıetılenniń júzdegen genderdiń jumysyn ózgertkenin kórsetti. Qalypty dıetada ózgerister 600 gendi, al MASH týdyratyn rasıonda qosymsha 279 gendi qamtydy. Bul baýyrdyń reaksıasy tamaqtanýǵa baılanysty ekenin kórsetedi.
Bul mıkroplastık adamdarda baýyrdyń maıly aýrýyn týdyrady degendi bildire me? Ázirge joq, óıtkeni zertteý tyshqandarda júrgizildi jáne onyń nátıjelerin tikeleı adamǵa qoldanýǵa bolmaıdy. Sonymen qatar, adamdarda osyndaı áser etý úshin qansha mıkroplastık qajet ekeni anyqtalmaǵan. Buǵan deıin Kursiv Health baýyrdyń maıly aýrýynda qyzanaqtyń paıdasy týraly zertteý týraly jazǵan bolatyn.