Brent markaly munaıdyń baǵasy barel úshin 100 dollardan asty: Qyzyl teńizde tankerlerge jasalǵan shabýyldar jáne Qazaqstandaǵy óndiristiń qysqarýy aıasynda kotırovkalar 7%-dan astamǵa ósti, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Kontınentaralyq ICE bırjasynyń málimetinshe, Brent munaıynyń qyrkúıektegi fúchersi 7,2%-ǵa ósip, barel úshin 100,8 dollarǵa jetti. Reuters agenttigi mundaı sekiristi eki negizgi sebeppen baılanystyrady.
Birinshisi — Qyzyl teńizde Iran qoldaıtyn hýsıtterdiń eki saýdıalyq tankerge soqqy berýi. Hýsıtter — Iemendegi shııt azshylyǵynyń (zeıdıtter) áskerı-saıası toby, «Ansar Allah» degen atpen de belgili. Olar eldiń basym bóligin, onyń ishinde astana Sanany baqylaıdy jáne Iemen úkimetine qarsy turady, Irandy Saýd Arabıasy, Izraıl jáne AQSH-pen aımaqtyq qaqtyǵysta qoldaıdy.
Bul shabýyldar Qyzyl teńizden Úndi muhıtyna shyǵýdy baqylaıtyn jáne Ormýz buǵazynan keıingi mańyzdylyǵy boıynsha ekinshi munaı dálizi sanalatyn Bab-ál-Mandeb keme jolynyń jabylýyna ákelýi múmkin. AQSh Prezıdenti Donald Tramp kez kelgen odan ári shabýyldar úshin «Irandy jaýapkershilikke tartýǵa» ýáde berdi.
Buǵan deıin, dúısenbide, hýsıtter Saýd Arabıasyna qarsy áskerı-teńiz blokadasyn engizgenin málimdedi. Saýd Arabıasy Iran Ormýz buǵazyn japqandyqtan, munaıdy qubyr arqyly baǵyttap júrgen edi. Iran hýsıtterge Qyzyl teńizge aparatyn Bab-ál-Mandeb buǵazyn jabý úshin qysym kórsetti, eger AQSh eki el arasyndaǵy ýaqytsha bitim eki apta buryn buzylǵannan keıin ırandyq energetıkalyq ınfraqurylymǵa shabýyldaýdy jalǵastyrsa.
Baǵa ósýiniń ekinshi sebebi — Qazaqstandaǵy munaı óndirisiniń qysqarýy. 21 shildeden bastap Kaspı qubyr konsorsıýmy (KTK) Novorossısk mańyndaǵy teńiz termınalynda tankerlerge shıkizat tıeý toqtatylǵannan keıin Qazaqstannan munaı qabyldaýdy toqtatty. Energetıka mınıstrligi toqtaýdy ushqyshsyz apparattardyń shabýyldarynan keıin kemeler men ekıpajdardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý qajettiligimen túsindirdi. Rezervýarlardyń tolýyna baılanysty munaı óndirýshi kompanıalar óndiristi qysqartýǵa májbúr boldy: 22 shildede Qazaqstanda óndiris 21,3%-ǵa tómendep, táýligine 1,63 mln bareldi qurady, al Teńiz ken ornynda — eki eseden astam. Qazaqstan munaı eksportynyń shamamen 80% KTK arqyly ótedi.
KTK obektileri men onymen baılanysty tankerler birneshe ret shabýylǵa ushyrady. 2025 jyldyń aqpan aıynda jeti dron «Kropotkınskaıa» atty eń iri munaı aıdaý stansıasyn zaqymdady, sodan keıin júıeniń ótkizý qabileti 30–40%-ǵa tómendedi. Qarasha aıynda ekıpajsyz katerler teńiz termınalynyń bir shalǵaı bekitkish qurylǵysyn isten shyǵardy. 2026 jyldyń shildesinde shabýyldardyń jańa serıasy boldy: 17 shildede termınalǵa bet alǵan Nordic Zenith tankeri, 19 shildede qazaqstandyq munaı tıep jatqan ASIA jáne NISSOS IOS, al 20 shildede NELSA tankeri zaqymdandy. Osydan keıin munaı tıeý men qabyldaýdy toqtatýǵa týra keldi.