Израиль мен АҚШ нейробиологтары сана мидың үлкен жарты шар қыртысында қалыптасады деген қалыптасқан түсінікке күмән келтірді. Олардың жаңа теориясы бойынша, «мен» деген субъективті сезім эволюциялық тұрғыдан көне ми бағанында туындайды, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Иерусалимдегі Еврей университетінің ғалымы Маршалл Девор мен Гарвард медицина мектебінің өкілі Марк Барон өз тұжырымын The Neuroscientist ғылыми басылымында жарияланған зерттеуде ұсынды. Олардың тұжырымынша, іргелі субъективті қабылдау жалпыға ортақ пікірдегідей үлкен жарты шар қыртысында емес, омыртқалылардың ең көне құрылымдарының бірі — ми бағанында пайда болады.
Дәстүрлі нейробиология сананың пайда болуында ми қыртысына айрықша рөл береді. Алайда авторлар сенсорлық сигналдарды өңдеу мен тікелей субъективті бастан кешіру арасындағы айырмашылықты атап өтеді. Басты дәлел ретінде ауырсыну құбылысын келтіреді: көру немесе естуге қарағанда, ауырсынудың ми қыртысында нақты локализацияланған аймағы жоқ. Сонымен қатар ми қыртысын тікелей ынталандырғанда жарықтың жарқ етуі немесе дыбыстық галлюцинациялар пайда болады, бірақ нақты ауырсыну сезімі іс жүзінде ешқашан қайталанбайды.
Ми бағаны дәстүрлі түрде ұйқыны, тыныс алуды және жүрек соғысын реттеп, сергектікті сақтайтын құрылым деп саналған. Зерттеушілер ми қыртысы іс жүзінде жоқ, бірақ қарапайым эмоциялық реакциялары, бауыр басу сезімі мен ауырсынуды сезінуі сақталған гидранэнцефалиямен туған балалардың клиникалық жағдайларына назар аударды. Ұқсас мінез-құлық үлгілерін жарты шар қыртысы хирургиялық жолмен алынған зертханалық жануарлар да көрсетті.
Ұсынылған модель бойынша, ми бағаны қарапайым, бірақ маңызды «бар болу» сезімін тудырып, ми қыртысының санасыз есептеулеріне субъективті реңк қосады — ақ-қара суретке түс қосқандай. Егер болжам рас болса, саналы қабылдау қабілеті жануарлар арасында бұрын ойлағаннан әлдеқайда кең таралған болуы мүмкін.