Химия саласындағы Нобель сыйлығы француз ғалымы Анри Б. Каган мен жапондық Кэнсо Соайға табысталды. Олар тіршіліктің асимметриясына қатысты химиялық жұмбақтың шешімін ұсынған, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Нобель комитетінің түсіндіруінше, барлық тірі ағзалар пайдаланатын молекулалар, соның ішінде ақуыздардың құрылыс материалы болып саналатын аминқышқылдары, хиральді болып келеді. Бұл олардың бір-бірінің айнадағы бейнесіне ұқсайтын екі нұсқасы бар дегенді білдіреді.
Жер бетіндегі тірі ағзаларды құруға арналған құрылыс блоктары тек бір нұсқамен ғана жұмыс істейді. Екі ғалым тіршілік неге осы айнадағы бейне молекулалардың біреуін екіншісіне қарағанда артық көретіні туралы сұраққа жауап берді.
Органикалық химияда бұл қасиет «хиральділік» деп аталады — молекуланың қасиеттері әртүрлі екі симметриялы нұсқасы болады. Оларды біздің қолдарымызға ұқсатуға болады: әрқайсысы екіншісінің айнадағы бейнесі іспетті. Дәрі-дәрмек жасауда бұл әсіресе маңызды. Молекуланың бір нұсқасы ауруға қарсы қасиетке ие болуы мүмкін, ал екіншісі ешқандай әсер бермейді. Анри Каган мен Кэнсо Соай химиялық реакцияларды қалай жобалау керектігін анықтап, олардың қажетті, дұрыс нұсқаны әлдеқайда көп өндіретінін көрсетті.