Halyqaralyq astrofızıkter toby gravıtasıa teorıasynyń tarıhtaǵy eń iri synaǵyn ótkizip, Nútonnyń búkilálemdik tartylys zańynyń júzdegen mıllıon jaryq jyly qashyqtyqta áreket etetinin rastady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Pensılvanıa ýnıversıtetiniń Patrısıo A. Galárdo jetekshilik etken zertteý Atakama kosmologıalyq teleskopynyń derekterine negizdeldi. Ǵalymdar Úlken jarylystan 380 myń jyl ótken soń paıda bolǵan relıkti sáýlelenýdi taldady.
Bul kóne sáýlelený galaktıkalardyń alyp shoǵyrlarynan ótkende shamaly ózgeristerge ushyraıdy, sol arqyly ǵaryshtyq nysandardyń qozǵalys jyldamdyǵy men gravıtasıalyq tartylys kúshin dál esepteýge bolady.
Eksperıment nátıjeleri gravıtasıanyń qashyqtyqqa qaraı Isaak Núton tujyrymdap, keıin Albert Eınshteın jalpy salystyrmalylyq teorıasyna engizgen keri kvadrattar zańyna sáıkes álsireıtinin kórsetti. Bul jańalyq MOND sıaqty modıfıkasıalanǵan gravıtasıa týraly balama gıpotezalardy kúmánǵa qaldyryp, kórinbeıtin qarańǵy materıanyń bar ekendigi týraly teorıanyń pozısıasyn nyǵaıtady.