AQSH-taǵy ekinshi úlken sý qoımasy — Paýell kólindegi sý deńgeıi rekordtyq tómendep, Kolorado ózeni júıesindegi daǵdarystyń tereńdeýine alańdaýshylyq týdyrýda. Bul týraly infohub.kz habarlaıdy.
Senbide Paýell kólindegi sý deńgeıi rekordtyq tómengi mejege jetti. Bul — ózenniń taǵy bir iri sý qoımasy Mıd kóliniń de tarıhı tómen deńgeıge túsýinen shamamen bir apta ótken soń bolyp otyr. Sý deńgeıiniń kúrt tómendeýi Kolorado ózeni alabyna úlken qaýip tóndiredi. Bul alap jabaıy tabıǵat, gıdroenergetıka jáne AQSH-tyń jeti shtatyndaǵy 40 mıllıonnan astam adam úshin mańyzdy resýrs bolyp tabylady.
Tarıhı tómen deńgeıler federaldy úkimet pen ózenge táýeldi shtattar — Kalıfornıa, Arızona, Nevada, Nú-Meksıko, Iýta, Vaıomıng jáne Kolorado — azaıyp bara jatqan resýrsty uzaq merzimdi basqarý jospary boıynsha kelisimge kele almaı jatqan kezde tirkeldi. Turaqty shamadan tys paıdalaný, rekordtyq qurǵaq qys jáne temperatýranyń joǵarylaýy Paýell men Mıd kólderiniń tartylýyna ákelýde.
AQSh Melıorasıa búrosynyń derekterine sáıkes, senbide Paýell kóliniń deńgeıi teńiz deńgeıinen 3519,91 fýtqa (1072,9 metr) deıin tómendep, 2023 jylǵy sáýirde belgilengen aldyńǵy rekordtan sál tómendedi. Búro málimetinshe, kól jyl basyndaǵy deńgeıden 20 fýttan (6,10 metr) astamǵa tómen. Qazir sý qoımasy týrbınalar gıdroelektr energıasyn óndirýdi toqtatatyn núkteden shamamen 30 fýt (9,1 metr) qashyqtyqta tur. Federaldyq sheneýnikter sáýir aıynda bıylǵy jyldyń sońyna deıin osy shekke jetpeý úshin «iri aralasý» qajet bolatynyn eskertken bolatyn.
Shilde aıynda USBR Arızona, Kalıfornıa jáne Nevada úshin aıtarlyqtaı sý qysqartýdy qamtıtyn 10 jyldyq jospardy usyndy.
Daǵdarys birneshe jyl boıy daıyndalyp keledi. USBR derekterine sáıkes, eki sý qoımasy da sońǵy jetpis jyldaǵy eń tómengi deńgeıde, al deńgeıler odan ári tómendeýi múmkin. Olardyń jıyntyq kólemi sońǵy ret osyndaı az bolǵan kez — 1957 jylǵy mamyr, Paýelldi ustap turǵan Glen Kanon bógeti salynyp jatqan kez edi. Bul týraly akademıkter men zeınetker sý qyzmetkerleri toby jarıalaǵan jaqyndaǵy maqalada aıtylǵan. Paýell 1963 jyly toltyryla bastady.
Sý tartylýy Paýell kóliniń týrızm ındýstrıasyna da áser etip, sý qoımasyndaǵy marınalardy beıimdelýge májbúr etti. Qaıyq pandýstary jabylyp nemese kóshirildi, jańalary qosylýda, al marınalar ýaqytsha tereńirek sýlarǵa aýystyryldy.