Geografıa 6 - synyp

Taqyryby: Plan jáne karta
(juldyzdy saǵat)
Maqsaty: 1. Oqýshylardyń plan jáne karta týraly bilimderin tolyqtyrý 2. baǵdarlaý, qashyqtyqty ólsheı bilýdi úıretý.
3. Tabıǵatty qorǵaý, adamgershilikke baýlý.
Kórnekiligi: Tusbaǵar, topografıalyq karta, ınterbelsendi taqta..
Ádisi: oıyn sabaǵy
Oqýshylar úsh topqa bólindi. 1 - top. Óte jaqsy oqıtyn oqýshylar.
2 - top. Jaqsy oqıtyn oqýshylar.
3 - top. Ortasha oqıtyn oqýshylar.

Sabaq bes kezeńge bólindi.
İ. «Báıge» oıyny.
1 - top oqýshylary 2 - top oqýshylaryna suraqtar qoıady.
1. Azımýt degenimiz ne?
2. Baǵdarlaý degenimiz ne?
3. Azımýt boıynsha qalaı júredi?
4. Qashyqtyqty nemen ólsheıdi?
5. Masshtab degenimiz ne?
6. Qandaı masshtabty bilesiń?
7. Plan degenimiz ne?
8. Absolúttik bıiktik degenimiz ne?
9. Salystyrmaly bıiktik degenimiz ne?
10. Gorızontal degenimiz ne?
3 - top oqýshylary perfokartalarmen jumys isteıdi.
№1
1. Plan degenimiz ne?
№2
1. Kartada neni beıneleıdi?
№3
1. Deńgeılegish qandaı aspap?
№4
1. Plan men karta ne úshin kerek?

İİ. «Soltústik – ońtústik» oıyny
Úshinshi toptan oqýshylardy qatar - qatar turǵyzady, soltústik, ońtústik, batys, shyǵys dep júrgizýshi (konsýltant) aıtqanda árqaısysy sol gorızont jaqqa qarap otyra qalýy kerek, eger durys otyrmasa, sol oqýshyǵa suraq qoıylady.

İİİ. «Kim tez» oıyny
İ - top oqýshylaryna: Almaty, Astana qalalarynyń koordınatyn tabý.
2 - top oqýshylaryna: Astana men Almatynyń, Almaty men Taldyqorǵannyń ara qashyqtyǵyn ólsheý.
3 - top oqýshylaryna: Almaty, Taldyqorǵan, Astana qalalarynyń geografıalyq ornyn anyqtaý

IV. Test alý.
1. Kókjıek tustaryn, baqylaýshynyń óziniń turǵan ornyn jáne júrý baǵytyn anyqtaý:
a) baǵdarlaý; á) azımýt; b) gorızontal; v) masshtab;
2. Jer betindegi ólshengen qashyqtyqty qaǵazǵa túsirgende qansha ret kishireıtilgendigin kórsetetin san:
a) azımýt; á) masshtab; b) baǵdarlaý; v) gorızontal.
3. Jer betindegi salystyrmaly bıiktik qandaı aspappen ólshenedi?
a) azımýt; á) bergshtrıh; b) deńgeılegish.
4. Bıiktikteri birdeı núktelerdi qosatyn qısyq syzyq:
a) azımýt; á) baǵdarlaý; b) masshtab; v) gorızontal.
5. Soltústik, ońtústik polústerdi bastyra júrgizgen sheńberler:
a) merıdıan; á) paralel b) masshtab; v) azımýt.
6. Merıdıandarǵa kese - kóldeneń júrgizilgen sheńberler:
a) merıdıan; á) paralel; b) azımýt; v) masshtab.
7. Merıdıandar men paralel syzyqtarynyń qıylysýynan paıda bolǵan tor:
a) merıdıan; á) masshtab; b) gradýs tory; v) gorızontal.
8. Kartada jer bederi qalaı beınelenedi?
a) túrli boıaýmen; á) masshtab; b) gorızontalmen; v) bergshtrıhpen.
9. Endik pen boılyqtan turatyn ne?
a) merıdıan; á) paralel; b) bergshtrıh; v) geografıalyq koordınat.
10. Yldıdyń baǵytyn ne anyqtaıdy?
a) merıdıan; á) paralel; b) bergshtrıh; v) gorızontal.

V «Órtengen jer» oıyny.
Birinshi, ekinshi toptan 2 oqýshy shyǵady. Konsýltant bir jerdiń koordınatyn atap, sol jerde órt bolyp jatqandyǵyn aıtady. Birinshi bolyp tapqan oqýshyǵa kóp bal beriledi.
«Jyldamdyq» oıyny
3 - top oqýshylarynan 2 oqýshy shyǵady. Olar «Plan jáne karta» taqyrybyna baılanysty 5 sóz jazady. Jyldam jazǵan oqýshyǵa kóp bal beriledi.

Qorytyndy
Fınalǵa kóp juldyz jınaǵan oqýshylar shyǵady. Eki oqýshy ózen (bastaý, saǵa) jáne taýǵa (shyńy t.b) baılanysty sózderdi jazady. Kóp, ári tez jazǵan oqýshy jeńimpaz bolady.