Қазақстандықтарға бір мезгілде жайлы өмір сүріп, тұрғын үй алуға ақша жинауға мүмкіндік беретін әмбебап жалақы мөлшері жоқ. Бір адамға жететін табыс екіншісінің әдеттегі шығындарын жаппауы мүмкін. Осындай пікірді «Курсивке» берген сұхбатында қазақстандық қаржыгер, білікті аудитор және кәсіби бухгалтер Сұлтан Елемесов айтты, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Сарапшының айтуынша, қажетті табыс деңгейі туралы түсінік көбінесе қалыптасқан тұтыну әдеттеріне байланысты. Ол мұны психологияда гедонистік адаптация деп атайтын құбылыспен түсіндірді.
«Біз жақсылыққа тез үйренеміз, ал жамандыққа ұзақ үйренеміз. Осы адаптацияға байланысты әркімнің өз нормасы бар. Кім қандай тұтыну деңгейінде болса, оның минимумы сонда болады. Сондықтан табыстағы айтарлықтай айырмашылық табысы жоғары адамның көбірек жинай алатынын білдірмейді», – деді ол.
Елемесов мысал келтірді: бір адамға айына 100 мың теңге сапалы өмір сүруге жетуі мүмкін, егер ол тұрғын үй жалдауға және басқа да ірі міндетті шығындарға ақша төлемесе. Екіншісіне 2 млн теңге де жетпеуі мүмкін, өйткені оның тұтынуы табыстың жоғары деңгейіне сәйкес келеді.
Қаржыгер белгілі бір жалақы мөлшерін іздеудің орнына алдымен өз қажеттіліктері мен қаржылық мақсаттарын анықтау керек деп есептейді. Мысалы, егер адам ипотеканың бастапқы жарнасына жинауды жоспарласа, тек ағымдағы шығындарды ғана емес, оның табысының қалай қалыптасатынын да ескеру маңызды.
Сарапшы негізгі жұмыстан түсетін табыс пен қосымша кіріс көздерінің арақатынасына назар аударуды ұсынады. Елемесовтің пікірінше, пассивті немесе жартылай пассивті табыстар айлық шығындардың кемінде 20%-ын жабуға ұмтылған жөн.
Қаржыгер мұндай бағдарды астананың әрбір тұрғынына қажет бірыңғай соманы анықтау әрекетінен гөрі пайдалырақ деп санайды. Жайлы табыс мөлшері жеке болып қала береді және міндетті төлемдерге, әдеттегі тұтыну деңгейіне және қойылған мақсаттарға байланысты.
Бұған дейін Елемесов қазақстандықтардың ақша жинаудағы басты қатесін атаған болатын.