Qazaqstanda eńbek naryǵynda genderlik alshaqtyq saqtalýda: áıelder arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi erlerge qaraǵanda joǵary, al keıbir aımaqtarda aıyrmashylyq birneshe esege jetedi. Ásirese egde jastaǵy áıelder osal topqa jatady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Aǵymdaǵy jyldyń ekinshi toqsanynyń qorytyndysy boıynsha áıelder arasyndaǵy jumyssyzdyq 5,1%-dy qurasa, erlerde 4%-dy qurady. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha da osyndaı kórinis baıqalady: 5% jáne 4,2%. Tórt oblysta jaǵdaı kerisinshe boldy — erler arasyndaǵy jumyssyzdyq áıelderge qaraǵanda joǵary bolsa, taǵy tórt aımaqta kórsetkishter birdeı boldy.
Mysaly, Mańǵystaý oblysynda kórsetkishter arasyndaǵy aıyrmashylyq 5,5 paıyzdyq tarmaqqa jetti (erlerde 2,5% áıelderde 8%). Statısıkany tek oblystar boıynsha emes, qalalar men aýdandar boıynsha qarastyrsaq, keıbirinde áıelder jumyssyzdyǵynyń deńgeıi respýblıkalyq ortasha kórsetkishpen salystyrǵanda óte joǵary ekeni anyqtalady. Máselen, Mańǵystaý oblysynyń Munaıly aýdanynda 2025 jyly áıelder arasyndaǵy jumyssyzdyq 11,7%-ǵa jetti (erlerde 0,6%), Jambyl oblysynyń Rysqulov aýdanynda — 7,9% (erlerde 2,3%), Aqtóbe oblysynyń Alǵa aýdanynda — 7,8% (erlerde 2,7%), dep atap ótti sarapshylar.
Jas ta jumysqa ornalasý jaǵdaıyna aıtarlyqtaı áser etedi. Zeınetaldy jastaǵy 55–64 jastaǵy áıelder arasyndaǵy jumyssyzdyq deńgeıi eń alańdatarlyq bolyp kórinedi (8,6%), orta jastaǵy 45–54 jastaǵylarda (4,9%) jáne ekonomıkalyq belsendi 35–44 jastaǵylarda (5,8%). Bul dınamıka eńbek naryǵyndaǵy júıeli kedergilerdi kórsetedi: jumys berýshilerdiń stereotıpterinen bastap qaıta daıarlaý men kásipterdiń jańa talaptaryna beıimdelý qıyndyqtaryna deıin, delingen taldaýda.
Al bilim, kerisinshe, jumyssyz qalý yqtımaldyǵyn tómendetedi. Joǵary jáne joǵary oqý ornynan keıingi bilimi bar áıelder arasynda jumyssyzdyq deńgeıi 3,5%-dy qurady. Tek mektep bilimi bar áıelderde bul kórsetkish aıtarlyqtaı joǵary — 11,4%. Negizgi orta bilimi bar áıelderde ol 15,6%-ǵa, jalpy orta bilimi barlarda — 11,9%-ǵa jetedi.
Sáýir–maýsym aılarynda Qazaqstanda 242,7 myń jumyssyz áıel boldy. Bir jyl ishinde olardyń sany 1,6%-ǵa ósti. Eń úlken úlesi (32,7%) aldyńǵy jumys ornynan jumystan shyǵarylǵannan keıin jumyssyz qalǵandar — 79,3 myń adam. Aıtpaqshy, osy sebeppen jumyssyz qalǵan áıelderdiń sany bir jylda 65,8%-ǵa ósti, dep atap ótilgen zertteýde.
Sonymen qatar, 33,3 myń áıel jumyssyzdyqtyń sebebi retinde otbasylyq jaǵdaılardy atasa, 30,8 myńy úı sharýashylyǵymen aınalysýdy jón kórdi. Jumys izdeýdiń keıbir dástúrli tásilderi suranysqa ıe bolmaı qaldy. Memlekettik jumyspen qamtý organdaryna júgingen áıelderdiń sany bir jyl ishinde 27,9%-ǵa — 67,8 myńnan 48,9 myń adamǵa deıin qysqardy. Sonymen qatar, 103,1 myń áıel dostary, tanystary jáne týystary arqyly jumys izdegen. 70 myńnan astamy onlaın-platformalar men áleýmettik jelilerde óz túıindemelerin ózdiginen ornalastyrǵan.