Qazaqstannyń CPC Blend markaly munaıy barreline 120,17 dollardan saýdalanyp, etalondyq Brent markasynyń baǵasynan asyp tústi. Munaı eldiń basty eksporttyq ónimi bolyp qala beredi, ony satýdan túsken qarajat búdjettiń edáýir bóligin qurap, Ulttyq qorǵa jiberiledi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Táýelsiz qarjy taldaýshysy Andreı Chebotarev óziniń Finance.kz arnasynda baǵa aıyrmashylyǵynyń sonshalyqty aıqyn bolýyn otandyq shıkizattyń ereksheligimen túsindiredi. «CPC Blend — óte jeńil munaı. Munaı neǵurlym jeńil bolsa, odan ashyq fraksıalar, benzın, munaı-hımıa shıkizaty soǵurlym kóp shyǵady. Álemde jeńil munaıdyń tapshylyǵy baıqalady, onyń ústine bizdiń munaı munaı tapshylyǵynan eń kóp zardap shekken Eýropaǵa jóneltiledi», — dep keltiredi onyń sózin derekkóz.
Taıaý Shyǵystaǵy negizgi jahandyq eksporttyq jetkizý baǵyttaryna áser etken qaqtyǵystar aıasynda Brent markasy qymbat kúıinde qalyp otyr. Oilprice.com dereginshe, 18 qyrkúıektegi jaǵdaı boıynsha Brent barreliniń baǵasy shildedegi 72 dollardan 103 dollarǵa deıin ósti. Qazaqstannyń CPC Blend markaly munaıy odan da qymbat bolyp shyqty — barreline 120,17 dollar.
Shilde qorytyndysy boıynsha eldiń saýda profısıti 4,8 mlrd dollardy qurady, al taýar eksporty ımporttan asyp tústi: 10,2 mlrd dollarǵa qarsy shamamen 5,4 mlrd dollar. Osylaısha, taýar eksporty ımporttan aıtarlyqtaı basym bolyp, elge valútalyq túsimderdiń eleýli kózin qalyptastyrady. Alaıda túsken qarajattyń bári ekonomıka ishinde qalyp qoımaıdy.
Qarjyger jáne Qazaq Expert Club sarapshysy Saıda Tleýlenovanyń habarlaýynsha, 2026 jyldyń qańtar–shilde aılarynda Qazaqstannyń saýda balansynyń profısıti 63%-ǵa — 8,6 mlrd dollardan 14 mlrd dollarǵa deıin ósti. Osy somanyń 46%-y munaı eksportynan túsken kirister. Munaı satýdan túsken paıdanyń ósýi eksporttaýshy kompanıalardan túsetin salyq túsimderiniń artýyn bildiredi, bul Ulttyq qor men memlekettik búdjetti tolyqtyrýǵa múmkindik beredi. Alaıda ony satýdan túsken kiristiń bári Qazaqstanda qalyp qoımaıdy.
«Eksporttyq túsimniń bir bóligi keıin sheteldik qyzmetterge aqy tóleýge, sheteldik ınvestorlarǵa ınvestısıalyq kiris tóleýge, syrtqy mindettemelerge qyzmet kórsetýge jáne basqa da tólemderge jumsalady», — delingen derekkózde.
Sarapshynyń habarlaýynsha, taǵy bir mańyzdy kórsetkish — shıkizattyq emes eksport úlesiniń ósýi. «Saýda mınıstrliginiń dereginshe, 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda shıkizattyq emes jáne óńdelgen taýarlar eksporty 12,9 mlrd dollardan 15,2 mlrd dollarǵa deıin ósti. Bul eksporttyq bazanyń birtindep keńeıip kele jatqanyn kórsetedi, degenmen syrtqy sektordyń shıkizattyq konúnktýraǵa táýeldiligin joıý úshin ázirge jetkiliksiz», — dep esepteıdi Saıda Tleýlenova.
Osylaısha, 2026 jyly qazaqstandyq munaı Brent markasynan qymbat bolyp, negizinen Eýropaǵa jóneltildi, biraq kiristiń bir bóligi elden tys jerde qalyp qoıady. Sonymen qatar shıkizattyq emes taýarlar esebinen eksport ta ósip keledi, bul ekonomıka ósiminiń jaqsy kórsetkishi.