2026 jyldyń ekinshi toqsanynda qazaqstandyqtardyń jan basyna shaqqandaǵy nomınaldy aqshalaı tabysy jyldyq mánde 14%-ǵa ósip, 410 088 teńgege jetti, al shyǵystar 15,23%-ǵa artyp, 358 584 teńge boldy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Ulttyq statısıka búrosynyń derekterine sáıkes, 2026 jyldyń ekinshi toqsanynda halyqtyń aqshalaı tabysy orta eseppen adam basyna 410 088 teńgeni, ıaǵnı aıyna 136 696 teńgeni qurady. Birinshi toqsanmen salystyrǵanda olar 2,57%-ǵa ósti, al jyldyq mánde ósim 14% boldy.
Sonymen qatar qazaqstandyqtardyń jan basyna shaqqandaǵy shyǵystary tabystan jyldam ósýde. Ekinshi toqsanda olar 358 584 teńgeni, ıaǵnı aıyna 119 528 teńgeni qurady. Toqsan ishinde olar 1,61%-ǵa, al jyl ishinde 15,23%-ǵa ósti.
Tabysty ortasha jalaqymen shatastyrmaý kerek. Tabysqa jalaqy, zeınetaqy, járdemaqy jáne alıment sıaqty barlyq túsimder kiredi. Ol eldegi barlyq turǵyndy, tipti balalardy da qamtıdy. Al ortasha jalaqy resmı jumys isteıtin adamdardyń eńbek qyzmetinen túsken tabysy boıynsha ǵana esepteledi.
Sondaı-aq aǵymdaǵy jan basyna shaqqandaǵy tabystardy taldaýshylar resmı derekterge emes, halyqqa júrgizilgen saýalnamalar negizinde eseptegenin jáne olarda qatelik bolýy múmkin ekenin atap ótken jón.
Tabysqa aqshalaı túsimderdiń barlyq túri kiredi. 410 088 teńge somasyna mynalar kiredi: jaldamaly jumystan túsken tabys — 264 871 teńge; kásipkerlikten túsken tabys — 33 240 teńge; zeınetaqy — 83 022 teńge; járdemaqylar, ataýly jáne turǵyn úı kómegi — 16 408 teńge; týystardan kómek jáne alıment — 6 748 teńge; basqa da tabystar — 5 799 teńge.
Shyǵystarǵa keletin bolsaq, munda «arystan» úlesti tutyný shyǵyndary alady: azyq-túlik taýarlaryna jan basyna orta eseppen toqsanyna 180 969 teńge, al azyq-túlik emes taýarlarǵa 70 103 teńge jumsalady. Taǵy 74 176 teńge aqyly qyzmetterge jumsalady. Sondaı-aq shyǵystarǵa alıment pen týystarǵa kómek, salyqtar, tólemder, sondaı-aq qaryzdar men kredıtter kiredi.
Tabys qurylymynda 64,6%-dy jaldamaly jumystan túsken jalaqy (264,9 myń teńge) quraıdy. Shyǵystardyń negizgi baby azyq-túlik taýarlary bolyp qala beredi — barlyq shyǵynnyń 50,5%-y (181,0 myń teńge).
Tabys pen shyǵys somalary shynaıy emes kórinýi múmkin, alaıda bul jaǵdaı olardy esepteý tásiline baılanysty. Máselen, bul kórsetkishterdi anyqtaý kezinde eldiń barlyq halqy eskeriledi. Mysaly, járdemaqylar men áleýmettik kómekke bar bolǵany 16 408 teńge tıesili boldy. Mundaı kórsetkish taldaýshylar tólemderdiń jalpy somasyn alyp, ony eshqandaı tólem taǵaıyndalmaǵandardy da qosa, eldiń barlyq halqyna bólgendikten shyqty. Dál osyndaı ereje shyǵystarǵa, mysaly, kredıtter men salyqtarǵa da qatysty — jalpy soma barlyq azamatqa, tipti balalar men mundaı tólemderi joq adamdarǵa da bólinedi.
Sonymen qatar qazaqstandyqtardyń shyǵystarynyń negizgi baby azyq-túlik taýarlary bolyp qala beredi — barlyq shyǵynnyń 50,5%-y. Bul álemdik ólshemmen óte kóp: kóptegen damyǵan elderde bul kórsetkish ádette 15%-dan tómen, al Azıa men Afrıkanyń eń kedeı elderinde ol jıi 50%-dan asady.
Buǵan deıin biz Qazaqstanda kedeılik deńgeıi qalaı ózgergeni týraly aıtqan bolatynbyz.