Túmendik jýrnalıs ári avtojaıaý saıahatshy Anatolı Kýznesov Qazaqstanǵa saparynan keıin júrgizýshilerdiń sabyrly máneri men jyldamdyq rejımin saqtaýyna tánti boldy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Onyń aıtýynsha, aıyrmashylyq shekaradan ótkennen keıin birden baıqalady — onyń oıynsha, buǵan iri aıyppuldar sebep. «Men bul jerdegideı rúlde ózimdi eshqashan qaýipsiz sezinbeppin», — dedi jýrnalıs. Qazaqstan joldarynda ol birneshe batyl júrgizýshilerdi ǵana kezdestirdi, degenmen ol tas joldarda da, qala kóshelerinde de táýliktiń ártúrli ýaqytynda júrdi. «Mundaǵy júrgizýshiler óte sabyrly qarqynmen, jyldamdyq rejımin saqtaı otyryp júredi».
Ásirese ony qalalardaǵy avtokólik júrgizýshileriniń minez-qulqy tańǵaldyrdy. Eger ýchaskede 60 km/saǵ shekteýi belgilense, júrgizýshiler onyń baqylaýynsha, belgini usynys retinde qabyldamaı, shynymen osy jyldamdyqty ustanady. Mundaı tártiptiń sebebin jýrnalıske qazaqstandyq taksı júrgizýshisi túsindirdi. Onyń aıtýynsha, júrgizýshilerdi aıyppuldar qatty yntalandyrady, olardyń mólsheri jyldamdyqty asyrý shamasyna, al keıbir jaǵdaılarda — quqyq buzýshylyqtyń uzaqtyǵyna baılanysty. Áńgimede 10–20 myń rúbl (shamamen 75–150 myń teńge) somalar aıtyldy. Sonymen qatar, bir jyl ishinde qaıtalap buzǵany úshin jaza neǵurlym qatań bolýy múmkin. Kýznesov qarjylyq sanksıalar avtokólik júrgizýshilerin jol qozǵalysy erejelerin saqtaýdy muqıat qadaǵalaýǵa májbúrleıdi dep sanaıdy.
Jýrnalıs túngi qozǵalysqa erekshe nazar aýdardy. Qazaqstanda ol derlik jarysqa túsýshilermen, qatty dybysty avtomobıldermen jáne keıbir reseılik qalalarǵa tán basqa da jol «ekzotıkasymen» kezdespedi. «Al túnde, elestetip kórińizshi, eshkim terezemizdiń astynda shapqylap júrgen joq». Ásirese kontrast Túmenmen salystyrǵanda baıqalady, onda avtordyń pikirinshe, keshki jáne túngi qozǵalys áldeqaıda shýly bolýy múmkin. Degenmen Kýznesov jaǵdaıdy ıdealızasıalaýǵa bolmaıtynyn moıyndaıdy: Qazaqstanda da buzýshylyqtar bar.
Qonaq úshin eń ádetten tys nárse qozǵalys qarqyny boldy. Ol kópirdegi kólik aǵyny shamamen 20 km/saǵ jyldamdyqpen qozǵalǵan jaǵdaıdy mysalǵa keltirdi. Alǵashynda bul gaz pedalin basyp, jyldamyraq júrýge degen yqylas týdyrdy, biraq kóp uzamaı jýrnalıs beıimdeldi. «Osy qarqynǵa úırengen boıda, ózińniń qanshalyqty tynyshtanǵanyńdy birden sezinesiń», — dep jazady ol. Dál osy qaýipsizdik sezimi jýrnalısiń qazaqstandyq joldardan alǵan basty áseri boldy.
Avtor júrgizýshilerdiń minez-qulqyna tek úlken aıyppuldar ǵana áser ete me, álde jol polısıasynyń halyqpen jumysy da ról atqardy ma degen suraq qoıady. Ol birjaqty jaýap bermeıdi. Sheteldik júrgizýshi úshin mundaı júıe tym qatal bolyp kórinýi múmkin, alaıda jaıaý júrginshi pozısıasynan Kýznesov onyń artyqshylyǵyn moıyndaıdy. «Jaıaý júrginshi retinde túsinemin: bul sheshim kóptegen ómirdi saqtaıdy». Ol sondaı-aq jaıaý júrginshiniń ólim qaýpiniń avtomobıl jyldamdyǵyna táýeldiligi týraly derekterdi keltirdi: 50 km/saǵ kezinde soqqy kezinde ólim yqtımaldyǵy shamamen 50% baǵalanady, al 60–80 km/saǵ jyldamdyqta 90% jetýi múmkin.