Ағымдағы жылдың қаңтар–тамыз айларында қазақстандықтар өз табыстарынан 1,96 трлн теңге жеке табыс салығын (ЖТС) төледі. Бұл қаражат аулаларды жарықтандыру мен тазалауға, жолдарға, қоғамдық көлікке және басқа да қажеттіліктерге жұмсалады, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Экономист Руслан Сұлтанов «Экономический ликбез» арнасында ЖТС 10% мөлшерлемесі бүкіл жалақыдан емес, зейнетақы және сақтандыру жарналары мен салықтық шегерімдерден кейінгі қалдықтан ұсталатынын түсіндірді. Дәл осы ақша мемлекеттің «табысын» құрайды, ол оны халықтың өмірін жақсартуға жұмсайды.
«Мемлекет ақша таппайды. Ол сіздер тапқан ақшаны басқарады», – дейді сарапшы.
Келтірілген деректерге сәйкес, барлық ұсталымдарға дейінгі (брутто) жалақы 350 мың теңге болғанда ЖТС 17 825 теңгені құрайды, ал жылына мұндай қызметкер 213 900 теңге төлейді. 2024 жылдың қаңтар–тамыз айларында ЖТС түсімдері 1,96 трлн теңге болды — бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен (1,89 трлн теңге) салыстырғанда 4,6%-ға артық.
Сонымен қатар, Алматы мен Астана түсімдердің жартысына жуығын қамтамасыз етті — 868,6 млрд теңге, немесе жалпы көлемнің 44,3%-ы.
«Алматыда түсімдер 37,6 млрд теңгеге, ал Астанада 34,2 млрд теңгеге өсті. Бірге алғанда бұл 71,8 млрд теңге қосымша ЖТС. Ал бүкіл ел бойынша өсім небәрі 67,3 млрд теңгені құрады. Демек, Алматы мен Астананы есепке алмағанда, қалған өңірлердегі ЖТС түсімдері жиынтығында өспеген, керісінше шамамен 4,5 млрд теңгеге қысқарған», – делінген дереккөзде.
Экономистің айтуынша, ЖТС түсімдері жергілікті бюджеттерде қалады: мегаполистерде ақша қала бюджетіне түседі, облыстарда — аудандық бюджеттер мен облыстық маңызы бар қалалардың бюджеттерінің түсімдеріне жатқызылады.
«Яғни салық жергілікті деңгейде қалады. Бірақ ол міндетті түрде сіз тұратын жерде емес: есепке алу орны белгіленген ережелерге байланысты», – дейді сарапшы.
Жергілікті бюджеттер қазақстандықтар күн сайын көріп жүрген нәрселерді қаржыландырады: коммуналдық инфрақұрылым, көше жарығы, тазалау, абаттандыру және көгалдандыру, жергілікті жолдар, қоғамдық көлік, кітапханалар, спорт секциялары, әлеуметтік және тұрғын үй көмегінің жекелеген түрлері.
Сондай-ақ осы қаражат есебінен (облыстарда — облыстық бюджеттен, мегаполистерде — қалалық бюджеттен) мектептер қаржыландырылады. Ал денсаулық сақтау саласының бірнеше көзі бар, оның ішінде бюджеттік қаражат және әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры.
«Сондықтан “мен салық төлеймін, ал мектеп қирап жатыр” деген таныс наразылық әбден негізді болуы мүмкін. Тек жауап беру үшін нақты мектепке қай бюджет жауапты екенін түсіну керек», – деп атап өтті Руслан Сұлтанов.
Нәтижесінде, қазақстандықтардың жалақысынан алынатын ЖТС жергілікті инфрақұрылымды қолдауға, әлеуметтік қамсыздандыруға, абаттандыруға және т.б. жұмсалады.