Soltústik Dakota shtatynda eresek tıranozavr reksiniń (T. rex) izderi alǵash ret tabyldy. Uzyndyǵy 7 metrge jýyq iz qatary — eki sol, eki oń aıaqtan qalǵan tórt úsh saýsaqty iz — ótken jyly shtattyń ońtústik-batysyndaǵy Hell-Krık qabaty dep atalatyn dınozavr qazba aımaǵynan Kolorado shtatyndaǵy Denver tabıǵat jáne ǵylym murajaıy men Ulybrıtanıadaǵy Lıverpýl Djon Mýrs ýnıversıtetiniń zertteýshileri tapqan bolatyn. Ǵylymı jýrnalda jarıalanǵan bul derekter 66,5 mıllıon jyl burynǵy kezeńge jatady jáne osy tektes alǵashqy tabylym sanalady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Buǵan deıin jekelegen izder men jasóspirim nemese týystas túrlerdiń izderi tabylǵan. Alaıda júrip bara jatqan T. rex qaldyrǵan izderdiń tutas qatary alǵash ret anyqtalyp otyr.
«Súıekter bul janýarlar týraly óte kóp aqparat beredi, al izder minez-qulyqtyń bir sátin beıneleıdi. İz qatary arqyly janýardyń jer bederimen qalaı qozǵalǵanyn baqylaı alamyz. T. rex úshin bul — óte sırek jaǵdaı», — deıdi Denver murajaıynyń omyrtqalylar paleontologıasy jónindegi aǵa kýratory Taıler Laıson.
Ár izdiń uzyndyǵy shamamen 0,91 metr, al qadam aralyǵy 3,96 metrge jýyq. Zertteý toby ár izdi joǵary ajyratymdy 3D betki skanerleý arqyly tirkep, olardyń naqty kóshirmelerin jasady. Osy jumystyń nátıjesinde mamandar janýardyń saǵatyna shamamen 5,6–7,2 shaqyrym jyldamdyqpen júrgenin boljady — bul adamnyń jyldam adymdap júrý qarqynyna teń.
Barlyq dınozavrlardyń ishindegi eń tanymaly T. rex belgili qazba derekteri boıynsha 66–68 mıllıon jyl buryn, bor kezeńinde ómir súrgen. Bıiktigi 3,6–3,9 metrge jetetin bul jaratylystar jappaı qyrylý oqıǵasy olardy joıyp jibergenge deıin Jer betinde júrgen sońǵy qus emes dınozavrlardyń qatarynda boldy.
Tabylǵan izderdiń úsheýi bıyl tikushaqpen alynyp, Denverdegi murajaıǵa jetkiziledi. Bul tabylym atalǵan oryndy kezdeısoq tapqan Kolorado muǵalimi úshin erekshe qýanysh boldy.
«Muǵalim retinde oqýshylaryma ǵylym qyzyǵýshylyqtan, qushtarlyqtan jáne muqıat baqylaýdan bastalady dep únemi aıtamyn. Munyń osyndaı ashylymǵa ákeletinin eshqashan oılamappyn», — deıdi murajaıdyń kóp jylǵy eriktisi ári maqalanyń teń avtory Kent Haps.