AQSh prezıdenti Donald Tramp Kanadany aýqymdy orman órtterinen shyqqan qoıý tútin úshin jaýapty dep sanaıdy. Bul tútin AQSh aýmaǵynyń bir bóligin jaýyp qaldy. Ol AQSH-tyń aýany tazalaý shyǵyndaryn kanadalyq taýarlarǵa qoldanylyp jatqan baj salyǵyna qospaq, dep habarlaıdy infohub.kz.
Kanadadaǵy júzdegen orman órtiniń tútini sońǵy kúnderi AQSH-tyń Orta Batysynan soltústik-shyǵysyna deıin taraldy. Birneshe shtatta turǵyndarǵa aýa sapasy qaýipti bolǵandyqtan syrtqa shyqpaýǵa jáne úıde qalýǵa keńes berildi.
Tramp Kanada premer-mınıstri Mark Karnıge habarlasyp, túsinikteme talap etetinin aıtty. «Biz Kanadany ormandaryna tıisti kútim jasamaǵany úshin jaýapty dep sanaımyz. Amerıka Qurama Shtattary las, lastanǵan jáne zıandy aýadan beker zardap shegedi», — dep jazdy Tramp Truth Social áleýmettik jelisinde. AQSh prezıdentiniń aıtýynsha, bul «jyl saıynǵy qubylysqa» aınalǵan jáne Amerıkaǵa mıllıardtaǵan dollarǵa túsedi. Ol jaǵdaıdy «ádeıi nemquraıdylyq» dep atap, bul shyǵyndar kanadalyq ımportqa qoldanylyp jatqan tarıfterge qosylýy kerek dep málimdedi.
Kanada bıligi aıyptaýlardy joqqa shyǵardy. Tótenshe jaǵdaılar jáne qoǵamdastyqtardyń turaqtylyǵy mınıstri Eleanor Olshevskı eldiń 2020 jyldan bastap ormandardy saqtaý jáne órtterdiń aldyn alýǵa 12 mıllıard kanada dollaryn jumsaǵanyn aıtty. Ol sondaı-aq Kanada men AQSH-tyń tabıǵı órttermen kúrestegi kópjyldyq yntymaqtastyǵyn eske saldy. Klımatologtar iri orman órtteriniń kóbeıýin klımattyń ózgerýimen baılanystyrady: temperatýranyń joǵarylaýy jáne uzaqqa sozylǵan qurǵaqshylyq ormandardy órtke osal etedi.
Eń qıyn jaǵdaı Ontarıo provınsıasynda baıqalady. Maýsym basynan bastap onda 2630 sharshy shaqyrymǵa jýyq orman órtenip, myńdaǵan turǵyn evakýasıalandy. Bir órt saldarynan Namaıgoosısagagýn (Kollıns-Ferst-Neıshn) jergilikti turǵyndarynyń qonysy is júzinde tolyǵymen janyp ketti. Qutqarý operasıasynyń jetekshisi Mettú Hoppediń aıtýynsha, eldi mekennen «eshteńe qalmady». Ontarıo premeri Dag Ford aımaqtyń tez taralatyn órttermen kúresý úshin 11 jańa ushaq satyp alatynyn málimdedi.
Tabıǵı órttermen baılanysty qıyn jaǵdaı Amerıka Qurama Shtattarynyń ózinde de baıqalady. Órtke qarsy kúres jónindegi ulttyq vedomstvoaralyq ortalyqtyń dereginshe, 2026 jyldyń basynan beri elde 3,7 mıllıon akr jer órtten joıylǵan, bul sońǵy on jyldaǵy ortasha kórsetkishten edáýir joǵary.
Buǵan deıin «Kýrsıv» Qazaqstanda tótenshe ystyqtan bir aptanyń ishinde 43 orman órti bolǵanyn jazǵan bolatyn. Eń iri órt — «Semeı ormany» rezervatyndaǵy — aldyńǵy kúni oqshaýlanǵany málim boldy. Aldyn ala boljam boıynsha, sebep — naızaǵaı razrády.