Qazaqstanda turǵyn úı baǵasy sementtiń kóterme baǵasyna qaraǵanda eki ese derlik, al qurylys ózindik qunyna qaraǵanda eki eseden astam jyldam ósýde. Bul qurylys materıaldarynyń qymbattaýy jyljymaıtyn múlik baǵasynyń ósýiniń basty sebebi degen keń taralǵan pikirdi joqqa shyǵarady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
«Qazaq ǵylymı-zertteý jáne jobalaý qurylys jáne sáýlet ınstıtýty» AQ Qazaqstanda eń keń taralǵan monolıtti-qańqaly tehnologıamen salynǵan turǵyn úı keshenderiniń jobalaý-smetalyq qujattamasyna taldaý júrgizdi. Zertteý kórsetkendeı, 1 sharshy metr turǵyn úı salý úshin 219 kg sement qajet, bul 50 kg-dyq 4–5 qapqa teń. Qaptyń ortasha bólshek baǵasy 2000–2500 teńge bolǵanda, 1 sharshy metrge sement shyǵyny shamamen 13 000 teńgeni quraıdy. Osylaısha, sementtiń qurylys ózindik qunyndaǵy úlesi az jáne ol túpkilikti baǵaǵa aıtarlyqtaı áser ete almaıdy. Sement baǵasy 15–20%-ǵa óskenniń ózinde, qurylys-montaj jumystarynyń ózindik quny paıyzdyń birneshe úlesine ǵana artady.
Krisha.kz derekteri boıynsha, 2026 jylǵy maýsymnyń qorytyndysy boıynsha jańa ǵımarattardaǵy bir sharshy metrdiń ortasha baǵasy 617 555 teńgeni qurady. Bastapqy naryqtaǵy baǵada sementtiń úlesi shamamen 2% quraıdy. Bul ósý qarqynyndaǵy alshaqtyqty rastaıdy: 2020 jylǵy jeltoqsannan beri daıyn turǵyn úı baǵasy 74,8%-ǵa, zaýyttardaǵy sement óndirisiniń ózindik quny 53,9%-ǵa, sementtiń kóterme baǵasy 34,6%-ǵa, al qurylys ózindik quny bar bolǵany 28,3%-ǵa ósti.
Aıta keterligi, qurylys qunynyń ındeksi qurylys salýshynyń komersıalyq paıdasyn qamtymaıdy (QR UEM Statısıka komıteti tóraǵasynyń 14.12.2016 № 315 buıryǵymen bekitilgen Qurylystaǵy baǵa ındeksterin qurý ádistemesiniń 9-tarmaǵy). Indeks tek óndiristik shyǵyndardy – materıaldardy, jumystardy, ústeme shyǵystardy – kórsetedi, biraq turǵyn úıdiń túpkilikti baǵasynyń edáýir bóligin quraıtyn developerdiń ústemesin kórsetpeıdi. Sondyqtan qurylys ózindik qunynyń ósýin naryqtyq baǵalardyń ósýine teńeýge bolmaıdy.
Aqparattyq keńistikte EAEO quramyna kirmeıtin elderden qurylys materıaldarynyń ımportyn shekteý saldarynan turǵyn úı quny ósýi múmkin degen tezıs paıda boldy. Alaıda sementtiń túpkilikti baǵadaǵy úlesi shamaly. Onyń ústine, óndiris statısıkasy tyıym salýdyń óńdeý ónerkásibine oń áserin kórsetedi. 2026 jylǵy qańtar-maýsym aralyǵynda Qazaqstanda portlandsement óndirisi 7 mln tonnaǵa jýyqtady – bul 2025 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 5%-ǵa artyq. Bul 2008 jyldan beri birinshi jartyjyldyqtaǵy eń úzdik nátıje. Dınamıka salanyń qýat qoryn (jylyna 18 mln tonnadan astam) jáne tyıym salýdyń ýaqtyly engizilgenin rastaıdy, bul otandyq ónerkásipti qoldap, jumys oryndaryn saqtap qaldy. Buǵan QR Ónerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń óńdeý ónerkásibin damytý jáne el ishinde qurylys materıaldary óndirisin arttyrýǵa baǵyttalǵan sharalary arqyly qol jetkizildi.
Baǵa ósýiniń naqty sebebi – turǵyn úımen qamtamasyz etýdiń tapshylyǵy. Qazaqstanda turǵyn úımen qamtamasyz etý BUU normasy 30 sharshy metr bolǵanda, bir adamǵa 24,5 sharshy metrdi quraıdy. Bir qazaqstandyqqa EYDU normatıvi 1,7 bólme bolǵanda, 0,8 bólmeden keledi. Osy kórsetkishter boıynsha el damyǵan memleketterden 30–50%-ǵa artta qalady. Naq osy turǵyn úı qorynyń qurylymdyq tapshylyǵy, sement baǵasynyń aýytqýy emes, jyljymaıtyn múlik naryǵyndaǵy uzaq merzimdi baǵa qysymyn qalyptastyrady.