Uıqy kezinde mı qorshaǵan álemnen «ajyrap qalmaıdy», kerisinshe nazaryn syrtqy dybystardan aǵzanyń ishki sıgnaldaryna aýdarady. Shveısarıalyq zertteýshiler osyndaı qorytyndyǵa keldi, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Lozanna men Jeneva ýnıversıtetteriniń ǵalymdary uıqy kezinde mıdyń aqparatty qalaı óńdeıtinin zerttedi. Eksperıment barysynda olar 25 eriktini eki tún boıy baqylap, elektroensefalografıa (EEG) kómegimen mı belsendiligin jazdy. Mıdyń syrtqy dybystarǵa jáne aǵzanyń ishki sıgnaldaryna, atap aıtqanda júrek soǵysyna reaksıasy salystyryldy.
Oıaý kúıden jyldam uıqy fazasyna (REM-uıqy) ótken saıyn mıdyń dybystarǵa reaksıasy birtindep álsiredi, al júrek sıgnaldaryna sezimtaldyq arta tústi. Bul uıqy kezinde mı aqparatty qabyldaýdy toqtatpaıdy, kerisinshe basymdyqtardy ózgertedi: qorshaǵan álemdi baqylaýdyń ornyna ol aǵza ishindegi prosesterge kóbirek kóńil bóle bastaıdy.
Ǵalymdar úshin erekshe qyzyǵýshylyq týdyrǵan REM-faza, óıtkeni adam kóptegen tústerin osy kezeńde kóredi. Bul kezeńde mı belsendiligi oıaý kúıge uqsas bolǵanymen, adam syrtqy titirkendirgishterge aıtarlyqtaı nashar jaýap beredi. Zertteý kórsetkendeı, bul sezimtaldyq birtindep tómendeıdi: aldymen oıaý kúıde, sodan keıin REM-uıqynyń tonıkalyq fazasynda, al eń kúshti tómendeý fazalyq fazada, kózdiń jyldam qozǵalysy kezinde baıqalady.
Alynǵan derekter negizinde zertteýshiler aýdıo-kardıaldy ındeks dep atalatyn kórsetkishti ázirledi. Ol belgili bir sátte mıdyń nege kóbirek kóńil bóletinin kórsetedi — syrtqy dybystarǵa ma, álde aǵzanyń ishki sıgnaldaryna ma. Avtorlardyń pikirinshe, bolashaqta bul ındeks dárigerlerge qarym-qatynas jasaı almaıtyn naýqastardyń, mysaly, komadaǵylardyń sana deńgeıin baǵalaýǵa kómektese alady.
Degenmen, zertteý shaǵyn boldy: oǵan barlyǵy 25 adam qatysty. Nátıjelerdi rastaý jáne olardyń praktıkalyq qoldanylýyn baǵalaý úshin aýqymdy zertteýler qajet bolady.