Jazdyń ystyq kúnderi eresek adam aǵzasy ter jáne tynys alý arqyly táýligine 2–3 lıtrge deıin suıyqtyq joǵaltady. Qandaı sýsyndar sý balansyn tolyqtyrýǵa kómektesedi, al qaısysy shóldi kúsheıtedi? Bul týraly gastroenterolog Vıktorıa Stepanova aıtyp berdi, dep habarlaıdy infohub.kz Gazeta.ru-ǵa silteme jasap.
Dáriger shóldi basýdyń etalony retinde bólme temperatýrasyndaǵy qarapaıym gazsyz sýdy ataıdy. «Jazda eresek adamǵa táýligine dene salmaǵynyń ár kılogramyna 30–35 ml suıyqtyq qajet. Salmaǵy 70 kg adam úshin bul 2,1–2,5 lıtr. Ystyqta norma 3–4 lıtrge deıin kóteriledi. Shóldep qalǵan soń birden lıtrlep emes, 200–300 ml-den birkelki ishý kerek», — dep túsindiredi Stepanova.
Ekinshi orynda — elektrolıtteri bar ızotonıkalyq sýsyndar. Ter quramynda sý ǵana emes, natrı, kalı, magnı de bar. Tek sýdy ǵana qaıta toltyrsa, qalǵan tuzdardy suıyltyp, gıponatrıemıa — álsizdik, bas aýrýy, bulshyqet tartylýyna ákeledi. Kún astynda uzaq belsendilik kezinde sporttyq ızotonıkter bul máseleni sheshedi.
Úshinshi orynda — ashyǵan sút sýsyndary: aıran men tan. Bul tabıǵı ızotonık: sý, aqýyz, natrı men kalı tuzdary, laktobakterıalar. Aıran shóldi basady, ishekti probıotıktermen qanyqtyrady jáne asqazandy titirkendirmeıdi. Tek laktozany kótere almaıtyndar men aýyr gıpertonıasy bar adamdarǵa jaramaıdy.
Tórtinshi orynda — tátti emes shóp tunbalary men kók shaı. Kók shaı quramynda antıoksıdanttar bar, ter shyǵarýdyń paradoksaldy mehanızmi arqyly ystyq kúıinde tamasha sergitedi. Muz ben jalbyz qosylǵan sýyq kók shaı — gazdalǵan sýsyndarǵa jaqsy balama.
Besinshi orynda — qantsyz jańa nemese keptirilgen jemisterden jasalǵan kompot. Onyń quramynda dárýmender men mıneraldar bar. Eń bastysy — ony tek shóldi kúsheıtetin qoıý tátti sıropqa aınaldyrmaý.
«Al endi shóldi kúsheıtetin sýsyndar týraly, — dep eskertedi Stepanova. — Tátti gazdalǵan sýsyndardyń 100 ml-inde 8–11 gram qant bar. Osyndaı gazdalǵan sýsynnan keıin qandaǵy glúkoza deńgeıi kóterilip, aǵza ony suıyltý úshin tinderden sý alady, nátıjesinde 30–40 mınýttan keıin shól qaıta oralady».
Qoraptaǵy tátti shyryndar da sol sanatta. Bir stakan shyryndaǵy frýktoza konsentrasıasy jańa almadan joǵary. Jańa syǵylǵan shyryndy sýmen 1:1 qatynasynda suıyltyp, bir rette 150–200 ml-den artyq ishpegen jón.
Energetıkter júrek pen júıke júıesin yntalandyrady, kofeın dıýretık retinde áser etedi. Jas adamdarda kún astynda tahıkardıa men esten taný jıi kezdesedi.
Syra men аlkogól antıdıýretıkalyq gormonnyń óndirilýin bógep, búırek suıyqtyqty belsendi túrde syrtqa shyǵarady. Jarty lıtr syra teris sý balansyn beredi.