Ǵalymdar halyq tyǵyz ornalasqan jaǵalaýdaǵy qalalardaǵy qurlyqtyń shógýi teńiz deńgeıiniń kóterilý áserin jylyna orta eseppen alty mıllımetrge kúsheıtetinin anyqtady, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
"Nature Communications" jýrnalynda jarıalanǵan zertteýdi Múnhen tehnıkalyq ýnıversıteti men Týleın ýnıversıtetiniń mamandary júrgizdi. Nemis geodezıalyq zertteý ınstıtýtynyń Iýlıýs Elsmann bastaǵan top halyq tyǵyz ornalasqan aımaqtardyń sý basý qarqynyn taldady.
Qurlyqtyń sý astyna jedel batýynyń basty sebebi — jer asty sýlaryn sorý, munaı men gaz óndirý, ózen atyraýlaryndaǵy shógindilerdiń tyǵyzdalýy jáne megapolısterdiń salmaǵynan bolatyn topyraqtyń shógýi. Halyq tyǵyz ornalasqan aýdandarda teńiz deńgeıiniń salystyrmaly kóterilýi jylyna orta eseppen 6 mm quraıdy. Bul jaǵalaý syzyqtaryndaǵy jahandyq ortasha kórsetkishten (jylyna 2.1 mm) shamamen úsh ese joǵary.
Eń joǵary shógý qarqyny Djakartada (jylyna 13.7 mm), Tánszınde (jylyna 13.5 mm) jáne Bangkokta (jylyna 8.5 mm) tirkeldi. Profesor Florıan Zaıs jer asty sýlaryn sorýdy shekteý jáne resýrstardy durys basqarý bul prosesti baıaýlata alatynyn atap ótti.