Jasandy ıntellekt alǵash ret ǵalymdarǵa bakterıalardy juqtyryp, joıa alatyn vırýstardyń tolyq genomdaryn jobalaýǵa múmkindik berdi. Zertteý nátıjeleri Science jýrnalynda jarıalandy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Zertteý barysynda DNQ tizbegindegi zańdylyqtardy taldaıtyn genomdyq tildik modelder qoldanyldy, bul mátinmen jumys isteıtin tildik modelderge uqsas. Negizge ishek taıaqshasyn zaqymdaıtyn shaǵyn bakterıofag ΦX174 alyndy. Model shamamen 15 000 týystas bakterıofag genomdaryna qosymsha oqytylyp, sodan keıin vırýstyq genomdardyń jańa nusqalaryn jasaý usynyldy.
Sodan keıin eń perspektıvaly nusqalar zerthanada sıntezdelip, tolyqqandy vırýs bólshekterin qura alý qabileti tekserildi. Júzdegen nusqanyń ishinen tek 16-sy jumys isteıtini anyqtaldy.
Zertteýshiler 302 genom jobasyn iriktep aldy, onyń 285-in sıntezdeý múmkin boldy, biraq tek 16 nusqa ómirsheń bolyp shyqty. Olardyń genomdary bakterıalardy juqtyra alatyn jańa vırýs bólshekteriniń óndirisin iske qosty. Ǵalymdardyń aıtýynsha, JI-diń kóptegen genderdiń úılesimdi jumys isteýin qajet etetin tutas jumys isteıtin genomdy jobalaı alǵany erekshe mańyzdy.
Bakterıofagtar — bakterıalardy juqtyratyn, biraq adam jasýshalaryna shabýyl jasamaıtyn vırýstar. Olardy antıbıotıkterge balama retinde burynnan zerttep keledi. Alaıda bakterıalar fagtarǵa tózimdi bolýy múmkin. Eksperıment aıasynda zertteýshiler bastapqy ΦX174 fagyna tózimdi shtammdar aldy jáne JI kómegimen jasalǵan tásildiń mundaı tózimdilikti jeńýge kómektesetinin tekserdi. 16 jańa fagtan turatyn kokteıl bakterıanyń úsh shtammyndaǵy tózimdilikti jeńe aldy.
Osylaısha, ǵalymdar bakterıalardyń evolúsıasyna jaýap berýdiń jańa ádisin kórsetti: tabıǵattan qolaıly vırýs izdeýdiń ornyna, JI kómegimen kóptegen jańa nusqalardy jasap, sodan keıin jumys isteıtinderin irikteýge bolady.
Aıta ketý kerek, zertteý zerthanada bakterıalarda júrgizildi, janýarlarda nemese adamdarda emes. Ázirge jasalǵan fagtar pasıentterdegi ınfeksıalardy qaýipsiz emdeıdi dep aıtýǵa bolmaıdy. Sonymen qatar, jobalanǵan tizbekterdiń kópshiligi sıntezden keıin jumys istemedi: 285 nusqanyń tek 16-sy ǵana ómirsheń boldy. Degenmen, eger bul tásildi damytý múmkin bolsa, bolashaqta ol antıbıotıkterge tózimdi bakterıalarǵa qarsy jańa vırýstar jasaý quraldarynyń birine aınalýy múmkin.
Buǵan deıin JI-diń medısınadaǵy taǵy bir jetistigi týraly habarlanǵan bolatyn: ol ǵalymdarǵa 60 jyldan astam ýaqyt ishinde alǵash ret antıbıotıkterdiń jańa klasyn ashýǵa kómektesti. Bul bakterıalardyń antıbıotıkterge tózimdiliginiń artýy aıasynda erekshe mańyzdy.