Marsqa ushý birneshe aıǵa, al keıbir senarılerde bir jylǵa jýyq ýaqytqa sozylýy múmkin. Osy ýaqyt ishinde astronavttyń densaýlyǵynda operasıa qajet etetin asqynýlar týyndaýy yqtımal. Amerıkandyq zertteýshiler kózge jasalatyn otastyń mańyzdy bólshegi — jasandy hrýstalıktiń ǵarysh saparyna shydaı alatynyn tekserýdi uıǵardy, dep habarlaıdy infohub.kz saıty.
Top 135 qaptalmaǵan ıntraokýlárlyq lınzany Halyqaralyq ǵarysh stansıasyna jiberdi. Olar shamamen alty aı boıy stansıanyń syrtynda ǵarysh ortasynyń áserine ushyrap, sodan keıin Jerge qaıtarylyp, zertteldi.
Lınzalar úsh túrli jaǵdaıda ornalastyryldy. Bireýleri atomarlyq otteginiń tikeleı áserine ushyrasa, ekinshileri Kúnniń últrakúlgin sáýlesiniń aıtarlyqtaı dozasyn aldy, al úshinshileri bul faktorlardan ishinara qorǵaldy. Taǵy 45 lınza Jerde qaldyryldy. Olar baqylaý toby retinde qyzmet etti.
Qaıtarylǵannan keıin zertteýshiler 61 ǵaryshtyq jáne 20 jerdegi lınzany zerttedi. 61 lınzanyń 42-sinde aıtarlyqtaı ózgerister tabylmady. Segiz akrıl lınzasynda jaryqtar men betiniń kedir-budyrlyǵy paıda boldy. Bul atomarlyq otteginiń zaqymdaýynyń tán belgileri. Taǵy bes lınza sarǵaıyp, keıbir tolqyn uzyndyqtarynda jaryqty nashar ótkizetin boldy.
Zertteýshiler jeke alty jaryqty túzetetin lınzany zerttedi. Ǵaryshta bolǵannan keıin olardyń beti kópirshikti plenkaǵa nemese tas tóselgen jolǵa uqsaıtyn erekshe qurylymǵa ıe boldy. Mundaı ózgeristerdiń nelikten bolǵany ázirge belgisiz.
Tájirıbe jasandy hrýstalıkterdiń Marsqa ushý kezinde zaqymdalatynyn bildirmeıdi. Zertteýde lınzalar ǵarysh ortasynyń áserine ádeıi ushyratyldy. Naqty ǵarysh kemesinde ımplantattar qorǵalǵan bolady. Kelesi kezeńde ǵalymdar lınzalar úshin qandaı qaptama men qorǵanystyń jetkilikti bolatynyn anyqtaǵysy keledi.
Katarakta kózdiń tabıǵı hrýstalıgi bulyńǵyrlanǵan kezde paıda bolady. Ota kezinde ony alyp tastap, móldir jasandy ıntraokýlárlyq lınzamen almastyrady.
«Marsqa ushý bir jylǵa jýyq ýaqyt alýy múmkin, al kórý qabiletin shekteıtin katarakta, jaraqat nemese kózge qatysty basqa da hırýrgıalyq máselege baılanysty Jerge qaıtý shynaıy bolmaýy múmkin», — dedi oftalmolog jáne Berkeley Eye Center zertteý jónindegi dırektory Morgan Mıkelettı.
Eger adamdar basqa planetalarda uzaq ýaqyt bolsa, medısınalyq kómek sol jerde kórsetilýi kerek. Alaıda ǵaryshta kózge ota jasaýǵa áli erte. Qazirgi tájirıbe ımplantattardyń ǵarysh ortasyna tózimdiligin ǵana tekserdi, al salmaqsyzdyq jaǵdaıyndaǵy hırýrgıalyq prosedýranyń qaýipsizdigin emes.
Buǵan deıin Kursiv Health amerıkandyq ǵalymdardyń medısına úshin orbıtalyq zertteýlerdi qalaı paıdalanatyny týraly jazǵan bolatyn.