Тұңғыш еңбек
Сағила қайтыс болғаннан кейін қайнымда бір жеті болдым. Жолда ауылға соғып, он күнінде Федоровкаға қайта оралдым. Мен жоқта мектеп өмірінде екі түрлі жаңалық болыпты, Баяғы Петропавловскідегі Тенан...
Сағила қайтыс болғаннан кейін қайнымда бір жеті болдым. Жолда ауылға соғып, он күнінде Федоровкаға қайта оралдым. Мен жоқта мектеп өмірінде екі түрлі жаңалық болыпты, Баяғы Петропавловскідегі Тенан...
Менің жолдастарым менен: «жазуды неге қойып кеттіңіз?» — деп көп сұрайды. Орынды сұрау. Бірақ мен жазуды өздігімнен «осыны қояйыншы» деп қойып кеткен адам емеспін.
Жазғы демалысты ауылда еткізейін деп келгенмін. Ел қыстан күйлі шыққан екен. Жатақтардың егіндері де жақсы шығыпты. Жауын көп, шөп әлі жап-жасыл, мал семіз, ауыл да көңілді екен. Демалыс жақсы етіп...
«Үлгілі тәржімә» қолға тигеннен кейін мен енді бастауыш мектеп үшін хрестоматия құрастыруға кірістім. Мұнда мен ең алдымен Ыбырай Алтынсариннің хрестоматияларын үлгі еттім. Өйткені Ыбыр...
Омбыдан қайтып баяғы елге келсем, мұнда да азан-қазан. Бұл елде екі үлкен ру бар болатын. Бірі Керей, бірі Матақай рулары. Осы екі рудың басшылары ру таласын қоздырып, елді бір-біріне қарсы атыстыр...
Ертең оқу басталады деген күні мен ұйықтай алмай шықтым. Өйткені өмірінде орысты көрмеген орысша бір ауыз сөз білмейтін балаларды орысша оқытуым керек. Тым болмаса, езінің ана тілінде сауатын ашқан...
Иван Тенанякин туралы бір-екі ауыз сөз. Оқушыларыма Тенанякиннің қара басы туралы емес, оның, педанттығын айтқым келеді. Ол үлкен педант адам еді. Тенанякин келгеннен кейін көп кешікпей-ақ онымен о...
Ел, жер, ер. Құдіретті үш ұғым. Қасиетті үш таған. Өйткені Ел құдіретті. Жер киелі, Ер қасиетті болмақ. Киелі топыраққа кіндік қаны тамған ардақты азаматын Елі алақанында аялайды. Сондықтан киелі Ж...
Жаз өтті. Мен Федоровкаға келген соң, оқу басталды Сағиладан анда-санда хат келіп тұрды. Мен де үзбей хат жазып тұрдым. Екеуміздің арамызда бұл хаттарды таситындар: Дүйсен Дүйсенбектер еді.
Баяғы ауыл. Ешқандай өзгеріс жоқ.
Мен әлденеше ылау алмастырып сапар шеккелі жеті күндей болған. Ұшы-қиыры жоқ, құлазып жатқан меңіреу даламен жүріп келемін. Осы дала елсіз жерінде «құс ұшпас, құлан жортпас» шел сахарағ...
«Қайран менің өз үйім — кең сарайдай боз үйім!» деп Жиренше шешен босқа айтпаған екен ғой. «Кішкене ғана жер үй қандай кең, қандай салқын қандай таза!» — деп дөң...
Астыртын үйірмеде ауылда бір ай жарымдай болғаннан кейін мен Петропавл уезі Полуден болысындағы Нілді болыстық мектебіне оқытушы болып тағайындалып, сол мектепке жүріп кеттім.
Бір заводтан әм бір кесек темірден екі соқа істеліп шықты, олардың біреуі кешікпей егіншінің қолына түсіп жер жырта бастады. Біреуі ешбір кәсіпсіз дүкенде жатты. Егіншінің қолындағы соқа жер жыртқа...
Екі бала келе жатып бір кітап тауып алды. Бірі айтты: «кітап менікі», не үшін десең, мен сенен бұрын көрдім. Бірі айтты: «Жоқ, кітап менікі, не үшін десең, мен сенен бұрын жерден ...
Қалың ағашты аралап, бір түлкі келе жатып, ағаштың басында отырған бір қырғауылды көрді де, жақындап келіп саламатсыз ба, қырғауыл!. Қалай тұрасың, достым? деді.
Таңертең бала ешбір жұмыссыз үйде отырды. Түскі асты ішетін уақытта шешесі ет пен сорпа әкелді, бала сорпаны татып қарады да: бүгін сорпа дәмсіз екен деді. Шешесі айтты: бұл дәмсіз болса, кешке дәм...
Балалар ойнап жүріп ағаштың ішінен бір құстың ұясын көрді. Бұл ұяның ішінде екі балапан отыр екен. Балалар алып үйіне әкелді. Әкесі баласына айтты: бұл балапанды ұядан неге алдың, деп. Шешесіз бала...
Бір қаз өзенде жүзіп жүріп өзіне өзі айтты: қалай мен ғажап құспын, жерде жүремін, суға жүземін, ауаға ұшамын, мендей құс бар ма екен деп. Бұл кеңесті әтеш естіп оған айтты: бекер сен мақтанасың, с...
Түлкі тырнамен дос болыпты. Бір күні түлкі тырнаны қонаққа шақырды. Тырна келгенде түлкі бір тарелканың түбіне ботқаны жақты да, мә досым, же деп алдына қойды. Тырна тұмсығын тысыр-тысыр еткізді де...
Бір арыстан ауырып, үлкен кең апанда жатты. Барлық аңдар оның көңілін сұрап келді. Бірақ түлкі келмеген екен. Қасқырдың түлкімен азғана кемпір назы бар екен. Соның үшін арыстанға келіп айтты: түлкі...
Бір кісінің бес баласы бар еді; балаларының өз арасында татушылығы болмапты. Тату тұрыңдар деп әкесі балаларына әлденеше рет айтқан екен; балалары әкесінің сөзін тыңдамапты. Бір күні әкесі қатты ау...
Бір ит үйді күзетіп жатыр еді. Қораға бір қайыршы шал кірді. Ит оны көріп үре бастады. Шал айтты: ая, мен ашықтым. Ит оған жауап берді: мен үргенде соның үшін үрем, менің даусыммен шығып, сені көре...
Енсіз өзен арқылы салынған жіңішке бөрененің, үстінде екі ешкі жолығысты. Ерсілі-қарсылы етісіп кетуге бөрене тар. Енді бұлардың бірі шегініп, біріне бірі жол беруі керек. Бірақ бұлардың ешқайсысы ...