Кішкентай ханзада
I
I
Бір адам жасынан аң аулап күн көреді екен. Бір кезде ауын бір ағаштың түбіне құрып қойып жүрсе, қапыда арыстанға кездеседі.
Түлкі бір күні оттап жүрген бір қазды ұстап алып, алдыңғы екі аяғымен басып тұрып, мазақ қылып, қазды біраз азаптайын деп мұртынан күліп айтыпты:
Қарға баласына: «Адам баласы біздің дұшпанымыз, сақ болыңдар, екі шоқып бір қараңдар», — деген. Сонда баласы: «Екі шоқып бір қарамай, бір шоқып екі қарағанда аштан өлеміз бе...
Бұрынғы уақытта түлкі мен жолбарыс жолдас болыпты. Екеуі бір жардың басына келіп қоныпты. Жолбарыс айтыпты:
Бір түлкі жортақтап тамақ іздеп келе жатып, биік ағаш басында тұрған тауықты көреді де бұл тауықты алдап қапқаныма түсірейін деп ойлайды.
Ақыл, ғылым, бақыт — үшеуі бір-бірінен артықшылығын салыстырып таласып сарапқа түсіпті. Сарапшылар оларға былай депті:
Арыстан ауырып, бір апанда жатады, барлық аңдар оның халін сұрап келіп жүреді. Бірақ түлкі келмеген еді. Қасқыр түлкіге наразы болады да, соның үшін арыстанға келіп, түлкіні жамандайды:
Қасқыр мен түлкі келе жатып бір жартастың үстіне шығады, қасқыр бір қой жеп тойынып алған, түлкі аш. Түлкі жемеген, біраз қайғыланып тұрып, ішін тартады. Қасқыр:
Ақ тиын бұтақтан-бұтаққа қарғып жүріп, ұйықтап жатқан қасқырдың үстіне құлайды. Қасқыр қарғып тұрып, оны жегісі келеді.
Бір қоян жылап отырып сөйлейді:
Тасты таудың басында ешкі оттап жүр еді; таудың төменгі жағында тамақ іздеп, аш қасқыр жүр екен. Тау басындағы ешкіні көріп, қасқыр айтты:
Бұрынғы өткен кезде Атығай-Қарауылда бір үлкен той, ат шабыс, күрес болып, осы екі елдің барлық адам қарасы жиналып, осы екі елдің мынау қалай деген балуандары күреске түсіп, жүйрік жақсы аттары жа...
Біріншіден Адам баласы қаңдай жағдай болмасын, бойын тез үрей басатын, қорқыныш билейтін құбылысты тез қабылдайды. Негативке толы әсер адам бойын тез жаулап алады. Соңдықтан тіршілік иесі бойында қ...
Байқұда жайында алғашқы сөзді Ырзаекеңе (Тілеуберлин) берейік.
Болат бір жылы алысқа жолаушылап бара жатып, бір ауылғакеліп лұқсат сұрап қонған екен. Жатарда үй иесіне айтыпты:
С.Бейсетаев 1922 жылы туған. Аякөз қаласы «Астық дайындау» бөлімінде ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп, құрметті демалысқа шыққан екен. Сөз қадірін білетін Сейітқазы әуелгі сөзін:
Бірде Мақаш өзі аса бағалайтын Әтембек биді сынамақшы болып әдейі сұрап, былай дейді:
Ыбырай Алтынсарин халық мектебін ашуға елден қаражат жинап жүрген кезінде бір мақтаншақ байдың үйіне кірмей, өтіп кетеді. Бай оның артынан қуып жетіп:
Қазақстанда мектеп оқушыларына сабақ телеарналар арқылы өткізілуі мүмкін. Бұл жайында ҚР Білім және ғылым министрі Асхат Аймағамбетов Facebook-парақшасында жазды.
Мақаш Орынборда оқып жүрген кезінде ауылына келіп жасы тоқсаннан асқан қарт нағашысына сәлемдеспекші болыпбарады. Көзі көруден, құлағы естуден қалған қарияға жиендігін көрсетпекші болған Мақаш өзін...
Шілде айларының шыжыған ыстық бір күнінде иттер шабаланып қоя береді. Кедей үйінің киізінде жыртық тесігі аз болсын ба? Болат тесігінен сығалап қараса, бір топ салт аттылар үй сыртына жақындап...
Басында темір ноқтасымен, шынжыр бауынан ұстаған он кісіні сүзгілеп, сүйретіп, күрес алаңына алып келген қытайдың алып түйе палуанын жыққан деген даңқы жер жарған, Молдабай палуанның даңқына қ...
Болат ақындығымен қатар тілге жүйрік, сөзге шешен, әзілқой, қуақы болған адам. Бір байдың мырзасы 3-4 жолдас ертіп, қулық салыстырмақ болып Болаттың үйіне келіп түседі. Болат кедейлігіне қарам...