Менің түрлі түстерім
Кейiнгi кезде бей-берекет, сұрықсыз түстер көрем. Сұрықсыз ғана емес, мән-мағнасыз, күлгін, күңгірт. Әлдебір бекетке, мекенге жете алмай жатам. Пойыздан, белгілі-белгісіз тағы бір көліктерден кешіг...
Кейiнгi кезде бей-берекет, сұрықсыз түстер көрем. Сұрықсыз ғана емес, мән-мағнасыз, күлгін, күңгірт. Әлдебір бекетке, мекенге жете алмай жатам. Пойыздан, белгілі-белгісіз тағы бір көліктерден кешіг...
Үлкені де биттейі де қым-қуыт құжынаған, кейбірінің үсті-бастары жүн-жүн, әлдебер сұрықсыз мақұлықты елестетін, шын-шайтанға шатысы бар — жындыкөбелектер әпсәтте, онсыз да сатала-сатала шамда...
Тонға оранып, диванда ұйықтап жатқан Бәтиді жеңгесі жұлқып оятты. Тәтті ұйқыдан көзін аша алмай жатып, кешке Диқанды ертіп қыздарға бармақ уәдесі ойына түсті де орынынан ширақ тұрып керіліп, созылы...
Олжастың қалаға сапарлап кеткенін пайдаланған Жандос, ағасының үш кішкентай қобдиша асығы мен екі құлжа сақасын ұтқызып, ойыннан шаршап келіп отырған. Қалай болды өзі? Түсінбей дал... Асықты тәп-тә...
Кешқұрым Алданның жөтелі жиілеп, ыстығы көтерілді. Мазасы кетті.
Бізге көрші үйде Амангелді деген бес жасар бала бар еді. Майданда қайтыс болған әкесі Қаридан аумаған ала көз, кесек, қара бала болатын.
Бізді бірінші кластан бастап оқытып келе жатқан мұғалімді «тәтей» дейміз. Ол кісінің бойы біздің төртінші кластағы Тұрсын деген баладан аз-ақ қалқыңқы. Сондықтан да болу керек, ауылдағы...
Біздің ауылда халыққа қадірлі қос қария ғұмыр кешті. Төкен ақсақал темірден түйін түйген нағыз хас шебердің өзі болатын. Еңбекке төселіп тарамыстанған ұзын салалы саусақтарымен күріп-күріп еткізіп ...
Бұл өзі ертерек ХV ғасырдың аяғында, ХVІ ғасырдың басында қазақ елдігінің тірегі шайқалмай, жоңғар қалмақтарының шабуылы онша өршімей тұрған кезде болған оқиға еді. Қаратаудың күнгей бетінде, шымыр...
Әз Жәнібек хан қасында бірнеше уәзірлері, жолдастары бар бір жақтан келе жатса, бір ұста үй салып жатыр екен. Ұстаға:
Әз Жәнібек хан тоғай ішінде аң аулап жүргенде жолдастарынан бөлініп оқшаулау жүріп бір күркеге кез болады. Хан атынан түсіп, күркеге кіріп келсе, шашын тарап бір қыз отыр екен. Қыз:
Ханның Жанпоз атан деген түйесі болыпты. Бұл Жанпоз атан ханның ханымы келіншек болып түскенде оның ақ отауының шаңырақ түйесі болып келген бозінгеннің ботасы екен. Ханым өзімен бірге келген ботаны...
Асан қайғы жеті жыл желмая мініп, жер қарап Жиделібайсынды ұнатып, халыққа айтып отырғанда он бес жастағы Жұпар деген қызының ұғып, сезген істері.
Адақ батырдың өмірінде жұрт таңырқарлық ерекше үш әдет болыпты. Бірінші әдеті — өзіне тән атын кім мінсе де қоймайды. Қиналғанына ренжімейді. Екінші әдеті — сыйлы қонақта, тойда, аста а...
Ноғайлы Асан қайғының заманында Асан қайғыдан бір қыз келіп суал сұрапты:
Атақты Жәнібек хан бір күні аңда жүріп адасыпты. Бір тауға шыққан екен, бір бала қой жайып, ағаш түбінде сыбызғы тартып отыр екен. Сыбызғысының дауысы сондай әйбат көрінді. Хан баламенен сөйлескен ...
Асқардың жалғыз атасы бар. Сақалы кеудесіне түскен, бозғылт мұртты, қыран мұрынды, қарашұбар шал. Әттең, жүзін әжім қаптап, белі бүгіліп қартайып кеткенін айтсаңшы. Осыдан екі ай бұрын көшіп келген...
Асылдың атасы ауылда тұратын. Бозқырау сақалы кеудесіне тұскен, қыр мұрынды, қияқ мұртты, алып денелі адам. Ауылдың шетіндегі биік қақпалы қораның ішіндегі ұстаханада темірді отқа салып қыздырып иі...
Біздің үйде әркімнің өз сағаты бар. Әкемнің сағаты көршілердің әтештерімен күнде майдан ашып, таң бозынан елдің шырқын бұзатын, қызыл айдарлы, күміс қанат, ақ әтеш. Әкемнің еншісі-кәдімгі қалтадан ...
Қарауылдың ақ таңын қарсы алатын бір жан бар. Ол менің — әжем Қалиша. Түнімен ыңқылдап, ары- бері аунап есі шығады. Таңғы тауық шақыра киімін жамылып, ұйқыда жатқан біздің қасымызға жетеді. Б...
Әжемнің мінезі қызық. Менің атамды кәдімгідей баласынып отырады. Бәрінен де дастархан басындағы тірлігін көрсең. Міне, бәріміз — әжем, атам, апам дастархан басына отыра қалдық дейік. Сонан со...
Өзіме де обал жоқ. Шәйнекті сексеуілдің шоғына қойып нем бар еді. Бұл үйде шаң шұң ұрыстың басталары анық. Оны ішім сезеді. Апам қырман басында. Соғыстың жан алып, жан беріс шағы ғой. Ағайым Әсет м...
— Жетпей желкең қиылғыр! Ту сыртымыздан шыққан ащы айқайға апам екеуміз де жалт қарадық.
Бекзат ағам керуендей созылған ақбас Алатаудың шыңдарына сүйсіне қарап отыр екен. Әлгінде ғана күн көкжиекке шым батып, құбыла бет өрттей алауланып тұр еді, енді реңі солғындана бастапты. Бет қарат...