InfoHub Logo

Астананың сол жағалауында жаңа тұрғын үй кешендерінің қасынан ескі мұсылман зираттары сақталып қалған. Бұл жерлерді көптеген тұрғындар біле бермейді. Бұл зираттар – қазіргі елордадан бұрын өмір сүрген Талдыкөл ауылының тарихымен байланысты. Аталған ауыл 1964 жылы кәріз жүйесінің құрылысы үшін мәжбүрлі түрде көшірілген болатын.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Талдыкөл зираты: Көшірілген ауылдың естелігі

Сәулетші-зерттеуші Теміртас Ысқақовтың айтуынша, Талдыкөл көлдер жүйесі аумағында әр түрлі рулардан шыққан қазақтар мекендеген. Сол көне ауылдардан бүгінге дейін бірнеше зират жеткен. Соның бірі – «Талдыкөл» зираты. Бұл зират ұзақ уақыт бойы қоршалмай, еріген қар суына шалынып келген. Алайда, жерленген адамдардың ұрпақтары оны қорғай бастаған соң жағдай өзгерді.

Бұл жерлердің тарихы кем дегенде 19-ғасырдан басталады. Мұнда егіншілікпен, балық аулаумен, қымыз өндірумен айналысқан ауылдар болған. 1964 жылы 3 сәуірде Талдыкөл ауылының тұрғындары кәріз коллекторының құрылысы үшін қысқа мерзімде, яғни 15 сәуірге дейін көшірілуге тиіс болды. Бұл кезде ауылда шамамен 300-ге жуық адам тұрған.

«Омар» және «Башан» зираттары: Құрылыс пен қоқыстың астында қалған тарих

Екінші бір зират – «Омар» қазіргі таңда құрылыс қоршауының ар жағында қалып қойды. Болашақта бұл жерде абаттандырылған саябақ салу жоспарланса да, зираттың оған қалай кіріктірілетіні әзірге белгісіз. Бұл зират 19-ғасырдан бері белгілі және ертедегі кеңестік карталарда археологиялық ескерткіш ретінде белгіленген.

Үшінші зират – «Башан» да бұрынғы Талдыкөл ауылымен және рулық тарихпен байланысты. Алайда, қазір оның жанында құрылыс қалдықтары үйіліп, қоқыс тасталатын орынға айналған. 2023 жылы Нұра ауданы әкімінің аппараты бұл зираттарды бақылауға алған соң, олар ресми мәртебе алып, қоршалды.

«Қараөткел» зираты: Астананың ең көне қорымы

Елорданың оң жағалауында орналасқан «Қараөткел» зираты – қаланың ең маңызды тарихи некропольдерінің бірі. Мұнда 17-ғасырдан бері жерленген адамдар бар. Бұл жерде мұсылман қайраткерлері, саудагерлер, ескі Ақмоланың тұрғындары, жер аударылғандар, сондай-ақ Кенесары ханның сарбаздары жерленген деген деректер бар.

Бұл зиратты бұрын бірнеше рет құрылыс алаңына айналдыруға немесе қала қажеттілігіне пайдалануға тырысқанмен, жергілікті тұрғындар мен зерттеушілер оны әрдайым қорғап қалған.

Астана – тек жаңа даңғылдар мен тұрғын үй кешендері ғана емес, сонымен қатар бізден бұрын өмір сүрген адамдарды құрметтеу үшін сақтауға тиіс естелік орындары екенін бұл мақала айқын көрсетеді. Қазір бұл зираттарда жерлеу жұмыстары жүргізілмейді, бірақ олардың қоршауының ар жағында ғасырлар бойы жинақталған тарих жатыр.