InfoHub Logo

Қазақстандық кафелер мен мейрамханалардың есігінде «өз азық-түлігіңізді әкелуге болмайды» деген жазуларды жиі көруге болады. Мұндай шектеулер қаншалықты заңды және осындай жағдайға тап болсаңыз, не істеу керек? Осы сұрақтарға заңгер Абзал Қасымжанов жауап берді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Меншік құқығы мен бизнес ережелері

Кафеге өз азық-түлігіңізді әкелуге бола ма деген сұрақ тұтынушы құқығы мен жеке меншік иесінің құқығы арасындағы шекте тұр. Заңгер Абзал Қасымжановтың айтуынша, Қазақстан заңнамасында өз азық-түлігіңізді мейрамханаға әкелуге тыйым салатын нақты ереже жоқ.

Заңгер ерекше атап өткендей, сатып алынған азық-түлік – азаматтың жеке меншігі және оны қорғау мемлекет кепілдігінде.

«Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, азамат сатып алған тамақ пен сусындар оның меншігі болып табылады және оған деген меншік құқығы шектелмейді. Сонымен қатар, адамның жеке талғамы немесе медициналық себептер (мысалы, аллергия) бойынша тек өзінің тағамын тұтыну құқығы бар екенін ескеру қажет», - дейді сарапшы.

Оның айтуынша, кейбір жағдайларда азық-түлік әкелуге тыйым салу белгілі бір кәсіпкерден тауар сатып алуға мәжбүрлеу ретінде қарастырылуы мүмкін, бұл заңсыз болып саналады.

«Өз азық-түлігіңізді әкелуге болмайды»: есіктегі жазулар заңды ма?

Дегенмен, заңгер кафе – жеке меншік орын және оның иесі өз ережелерін белгілеуге құқылы екенін нақтылайды. Бірақ бұл ережелер заңға қайшы келмеуі тиіс. Басты шарт – клиент шектеулер туралы алдын ала білуі керек.

Тұтынушылардың құқығын қорғау туралы заң бойынша, қызмет көрсетуші тарап клиентке қызмет көрсету шарттарын алдын ала хабарлауға міндетті. Бұл есіктегі жазулар, мәзірдегі ақпарат немесе сайттағы мәлімет арқылы жасалуы мүмкін.

«Егер мұндай шектеулер клиентке алдын ала хабарланбаса, оларды қолдану заңсыз деп танылуы мүмкін. Қызмет көрсетуден бас тарту дискриминациялық сипатта болмауы немесе қосымша тауарлар сатып алуға мәжбүрлеу түрінде көрінбеуі керек», - дейді Абзал Қасымжанов.

Заңгердің айтуынша, «ең төменгі чек» немесе міндетті түрде тапсырыс беру сияқты талаптар да қызмет көрсетуді күштеп таңу болып саналуы мүмкін.

Мейрамхана қонақты үйден кетуін талап ете алады, бірақ тек заңды негіздерде ғана. Егер сіздің құқығыңыз бұзылды деп есептесеңіз, заңгер оқиғаны бейнекамераға жазып алуды және куәгерлерді тартуды ұсынады.

Заңсыз түрде қызмет көрсетуден бас тартқан жағдайда, Абзал Қасымжанов келесі әрекеттерді ұсынады:

«Бас тарту себебінің жазбаша түсініктемесін талап етіп, Тұтынушылардың құқығын қорғау комитетіне немесе сотқа шағымдану қажет».

Қорытынды

Қазақстанда кафеге өз азық-түлігіңізді әкелуге тыйым салатын нақты заң жоқ. Алайда, мейрамхана – жеке меншік аумақ болғандықтан, оның иесі өз ережелерін белгілей алады. Бұл ережелер алдын ала хабарланған болуы тиіс. Егер мұндай ереже болса, клиентке қызмет көрсетуден бас тартуы немесе мейрамханадан кетуін талап етуі мүмкін. Кейбір жағдайларда, мысалы, балалар тағамы немесе келісілген торт сияқты ерекшеліктер болуы мүмкін.