InfoHub Logo

Қазақстан мұғалімдерін аттестациялау жүйесінде елеулі өзгерістер қарастырылуда. Жаңа жүйе бойынша мұғалімдер енді өз пәні бойынша білімін дәлелдейтін сынақ тапсырмайды. Бұл өзгеріс педагогтер арасында қызу талқылау тудырды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Пәндік тесттен кімдер босатылады?

Бұрын мұғалімдер біліктілік санатын алу үшін пәндік сынақтан өтуге міндетті болатын. Алайда, жаңа жүйеде бұл талап алынып тасталады. Бұл өзгеріс педагогтердің санаты көбеюіне ықпал етуі мүмкін.

Білім беру саласындағы сарапшы Аятжан Ахметжанұлы бұл жаңалыққа қарсы шығып, мұғалімнің өз пәнін жетік білуі және кез келген сынақтан өте алуы керектігін алға тартады. Оның айтуынша, министрлік мәліметтері бойынша, биыл қаңтарда мұғалімдердің 52,6%-ы пәндік тесттен өте алмаған. Сондықтан тестті алып тастау – дамуға деген ұмтылысты жойып, кәсіби өсуді тежеумен тең дейді сарапшы.

Ал ҚР Ағарту министрлігі жанындағы қоғамдық кеңес мүшесі Омыр Шыныбекулы пәндік тесттің алынуын құптайды. Ол соңғы жылдары тест тапсыру кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің артқанын айтады. Тесттен бас тарту жүйені мұғалімдер мен қоғам үшін де анағұрлым ашық әрі ыңғайлы етеді деп санайды.

Аттестациядан өтушілерге қандай өзгерістер бар?

Биыл аттестациядан өтуді бастаған мұғалімдер ескі жүйе бойынша жұмыстарын аяқтайды. Бұған дейін 51 мың мұғалім тесттен өтіп, қажетті балл жинаған. Олар портфолиоларын ұсынып, аттестацияның қалған кезеңдерінен өте алады. Сәтті аяқтағандар қыркүйектен бастап тиісті қосымша ақы ала бастайды.

Алғашқы тесттен өту балын жинай алмаған, бірақ тиісті портфолиосы бар мұғалімдерге шілде айында тестті қайта тапсыруға мүмкіндік беріледі. Егер қайта тапсырудан кейін де қажетті балл жиналмаса, біліктілік санаты берілмейді.

Қайта тест тапсырудан бас тартқан мұғалімдер қыркүйекте пилоттық режимде енгізілетін жаңа модель аясында аттестацияға қатыса алады.

Пәндік тесттен тек қазіргі мұғалімдер ғана босатылады. Ал жақында ғана жоғары оқу орнын бітірген жас мамандар үшін тест тапсыру міндетті болып қалады. Олар екі жылдан кейін бұл сынақты қайта тапсыруға тиіс болады.

Мұғалімдердің жүктемесі азаяды

Жаңа ережелер мұғалімдер үшін қосымша талаптарды алып тастайды. Енді эссе жазу, ғылыми мақала жариялау, авторлық бағдарламалар мен оқу-әдістемелік материалдар әзірлеу міндетті болмайды. Бұл мұғалімдердің уақытын үнемдеп, білім беру процесіне көбірек көңіл бөлуіне мүмкіндік береді.

Омыр Шыныбекулының пікірінше, ғылыми жұмысты міндетті талаптардан алып тастау – дұрыс шешім. Себебі мұғалім – ең алдымен педагог, ғылыми қызметкер емес.

Аятжан Ахметжанұлы бұл пікірмен келіспейді. Оның ойынша, эссе, ғылыми мақалалар, авторлық бағдарламалар білім сапасының маңызды бөлігі саналады. Оларды толық алып тастау салаға кері әсер етуі мүмкін. Сарапшы бұл талаптарды ең жоғары санатқа үміткерлер үшін қалдыруды ұсынады.

Ашық сабақтар мен практикалық жұмыс – басты бағалау критерийі

Жаңа модельде ашық сабақтар саны мен біліктілік санатын алу үшін қажетті біліктілікті арттыру сағаттары қысқартылады. Педагогтің практикалық нәтижелеріне, жобаларға қатысуына және тәрбиелік қызметіне баса назар аударылады.

Вице-министр Шынар Ақпарованың айтуынша, жаңартылған тәсіл мұғалімнің жұмысын тек академиялық көрсеткіштер бойынша ғана емес, оқушылардың тұлғалық дамуына қосқан нақты үлесі арқылы бағалауды көздейді.

«Педагог-модератор» санатына қойылатын талаптар қайта қаралуда. Бұрын жылына бес ашық сабақ өткізу қарастырылса, енді аттестация кезеңінде барлығы төрт сабақ жеткілікті. Сонымен қатар, біліктілікті арттыру курстарының көлемі 72-ден 36 сағатқа дейін қысқартылады.

Осылайша, бағалаудың негізгі критерийлері мұғалімнің мектеп жобалары, шығармашылық топтарға қатысуы, сынып сағаттарын өткізуі және сыныптан тыс іс-шаралар болады.

Вице-министрдің айтуынша, «педагог-сарапшы», «педагог-зерттеуші» және «педагог-шебер» санаттарына да осындай өзгерістер енгізіледі.

«Ұстаз» платформасы

Болашақта қағаз портфолиоларды жинау тәжірибесі толығымен алынып тасталып, жүйе электронды форматқа көшеді. Біліктілік санаттарына аттестация «Ұстаз» платформасы арқылы жүргізіледі. Мұғалімдер туралы деректер бірнеше мемлекеттік дерекқордан автоматты түрде келіп түседі: жұмыс орны, еңбек өтілі, білім деңгейі және кәсіби жетістіктері бір жүйеде жинақталады. Бұл қағазбастылықты толығымен жоюға мүмкіндік береді.

Қазірдің өзінде платформа мұғалімдер тарапынан белсенді қолданылуда. Өткен жылы автоматтандырылған жүйеде тек «педагог-модератор» және «педагог-сарапшы» санаттарына аттестация жүргізілді. Болашақта қалған санаттарды да платформаға көшіру жоспарлануда. Бір жыл ішінде «Ұстаз» арқылы 93,1 мың мұғалім біліктілік санатын алуға өтініш берді.

Мұғалімдердің біліктілік санатын алуға деген ұмтылысы тек кәсіби талаптармен ғана емес, қосымша төлемдермен де байланысты. Мәселен, «педагог-мастер» лауазымына 50%, «педагог-зерттеуші» – 40%, «педагог-сарапшы» – 35%, ал «педагог-модератор» – 30% қосымша ақы алады.