InfoHub Logo

Қазақстан су ресурстарының азаюына байланысты елеулі су тапшылығына тап болуы мүмкін. Сарапшылар бұл мәселенің экологиядан гөрі экономикаға әсер ететінін айтады.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Су саясаты бойынша сарапшы Қуаныш Өзбековтің айтуынша, жақын жылдары Қазақстан су тапшылығының өсуіне тап болады. Өзендердегі су деңгейі төмендеп, Балқаш пен Каспий теңіздерінің аумағы кішірейіп барады. Климаттың өзгеруі де әсер етуде: қыстар жылынып, қар аз түсіп, тез ериді. Бұл судың ерте кетіп қалуына немесе су қоймаларына жетпей буланып жоғалуына әкеледі.

Судың азаюы экономикаға әсер етеді

2024 жылғы су тасқыны салдарынан 170 мың қазақстандықтың үйін тастап кетуге мәжбүр болғаны елдің су тасқынына осалдығын көрсетті. Сарапшы Қуаныш Өзбековтің болжамы бойынша, 2040 жылға қарай су тапшылығы 50%-ға жетуі мүмкін, ал 2050 жылға қарай су дағдарысы елдің ЖІӨ-сін 6%-ға азайтуы ықтимал. Бұл мәселенің экологиядан гөрі макроэкономикалық тұрақтылыққа әсер ететінін білдіреді.

Тиімсіз су тұтыну

Қазақстанның суды тиімсіз пайдалануы да үлкен мәселе. Ел Ресей мен АҚШ-қа қарағанда 2,5 есе артта қалып отыр. Тіпті суды үнемдеуді талап ететін Австралиямен салыстырғанда да бес есе кемшін. Бұл әсіресе ауыл шаруашылығына қатысты, мұнда заманауи технологияларды енгізу қажет.

Қазақстанның өзен ағынының жартысына жуығы елден тыс жерлерде қалыптасады. Бұл да су қауіпсіздігіне төнген қатер. Қырғызстан сияқты көрші елдердің саясаты Қазақстанның мүдделеріне тікелей әсер етеді. Сондықтан Астана су дағдарысын болдырмау үшін көршілермен келіссөз жүргізуге мәжбүр болады.

Әрекет ету уақыты келді

Сарапшының айтуынша, жаңа Су кодексі дұрыс бағыттағы қадам. Ол 20 жаңа су қоймасының құрылысын, 15 су қоймасын жаңғыртуды және 14 мың шақырым суару желілерін қалпына келтіруді көздейді. Бұл шаралар арқылы 2030 жылға қарай су шығынын 25%-ға дейін азайту жоспарлануда. Алайда, ауыл шаруашылығында тамшылатып суаруды кеңінен енгізу арқылы су шығынын қазірдің өзінде екі есе азайтуға болар еді.

«Бүгінде Қазақстан таңдау алдында тұр. Су үнемдейтін технологияларды, цифрлық мониторингті және ресурстарды басқарудың заманауи тәсілдерін енгізу жылдамдығы экономиканың тұрақтылығы мен әлеуметтік жағдайдың деңгейіне байланысты. Бұл мүмкіндіктер терезесі біртіндеп тарылып келеді», - дейді Қуаныш Өзбеков.