InfoHub Logo

Ана – әр адамның өміріндегі ең алғашқы және ең маңызды тұлға. Оның мейірімі, қамқорлығы мен қолдауы – адамның өмір бойы арқау ететін қасиеттері. Бүгін Қазақстанда Аналар күні аталып өтуде. Бұл күн – балаларына өздерінің бар махаббатын, күш-жігерін, қамқорлығын аямай жұмсайтын әйелдерге деген алғыс мерекесі.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Аналар күні әлемнің 20-дан астам елінде, соның ішінде АҚШ, Канада, Германия, Италия, Түркия, Жапония, Бразилия және Австралияда мамыр айының екінші жексенбісінде тойланады. Ал Қазақстанда бұл мереке ресми түрде 2023 жылы бекітілді. Бұл күн ананың мәртебесін айқындап, қазақстандықтар үшін ерекше маңызға ие.

Ананы қорғау – мемлекеттік саясаттың басым бағыты

Қазақстанда ананы қорғау мемлекеттік әлеуметтік саясаттың маңызды бағыттарының бірі болып саналады. Елде «Аналар кеңесі» құрылып, жұмыс істеп келеді. Қазіргі таңда бұл кеңестің 1 713 бөлімшесі бар. Оның ішінде 17 облыстық, 56 қалалық, 159 аудандық және 1 481 ауылдық бөлімше жұмыс істейді. Кеңес құрамына 16 051 әйел кіреді. Қазақстандықтар үшін ана болу және Аналар күні – бұл тек отбасылық мәртебе мен мерекелік күн ғана емес, ең алдымен баланың денсаулығы мен психологиялық тұрақтылығына тікелей әсер ететін маңызды миссия.

Ана мен бала денсаулығы және демография

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) баланың дамуындағы ерте жасты шешуші кезең деп бағалайды. Қазақстандық қоғамдық даму институтының деректеріне сүйенсек, әйелдер отбасы мүшелерінің ішінде балалармен үнемі бірге болатындардың үлесі жоғары – 44,5%. Бұл көрсеткіш ерлер арасында 25,6% құрайды.

Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылы Қазақстанда бірінші бала туған кездегі әйелдің орташа жасы 25,3 жасты құрады. Сонымен қатар, елімізде ана болудың жасының ұлғаюы байқалады: 2000–2025 жылдар аралығында әйелдердің орташа жасы 26-дан 29 жасқа дейін өсті. Алайда, басқа да деректер бар: соңғы жылдары жалпы туу коэффициентінің төмендеуі байқалуда. Егер 2020 жылы бұл көрсеткіш 1000 адамға шаққанда 22,75 болса, 2025 жылы 16,43-ке дейін азайды.

Қазақстанның денсаулық сақтау саласы оң нәтижелерді тіркеп отыр: соңғы бес жылда елімізде ана өлімі 35%-ға азайды. Сондай-ақ, нәресте және перинаталдық өлім-жітім көрсеткіштері де төмендеді.

Ананың рөлі статистика көзімен

Гендерлік саясат саласындағы зерттеушілер статистикалық деректерден ана болудың күрделі және көп қырлы рөлге айналып бара жатқанын байқады. Қоғамдық даму институтының гендерлік саясат бойынша жүргізген зерттеуіне сәйкес, қазақстандық әйелдердің 95%-ы күн сайын үй шаруашылығына бір сағаттан алты сағатқа дейін уақыт жұмсайды. Бір баласы бар отбасыларда балалармен шұғылдану, серуендеу және үй тапсырмаларын тексеру сияқты міндеттер 50,7% жағдайда бірлесіп атқарылса, 37,1% жағдайда бұл жұмыс толығымен ананың мойнына түседі. Ал әкенің бұл жұмыстағы үлесі небәрі 1,6% ғана. Төрт және одан да көп баласы бар отбасыларда әйелге түсетін жүктеме 49,6%-ға дейін артады.

Зерттеушілердің қорытындысы бойынша, ана болу тек тұрмыстық мәселелермен шектелмейді. Әйелдердің 26,8%-ы балалары бар адамдарға жұмыс табу қиын екенін айтса, сауалнамаға қатысқандардың 27,3%-ы бала тәрбиесі мен мансаптық өсуді үйлестіру қиын деп есептейді. Тағы 24,3%-ы кәсіби дамуда қиындықтар туындайтынын хабарлады. Сонымен қатар, әйелдердің 27%-ы бала күтіміне байланысты жұмысынан кетуге мәжбүр болған. Ерлер арасында бұл көрсеткіш 11%-ды құрады.

Ананың маңызды рөліне мемлекеттік қолдау

2024 жылғы ұлттық баяндамаға сәйкес, қазақстандықтардың көпшілігі аналарға арналған мемлекеттік қолдау шаралары туралы хабардар. Көпбалалы аналарға арналған жәрдемақылар туралы 81,3% халық білсе, атаулы әлеуметтік көмек туралы – 76,1%, жүктілік және босану бойынша демалыс туралы – 73,5%, бала туғанда берілетін біржолғы төлем туралы – 71,4% біледі.

Ана рөлінің маңыздылығын атап өту мақсатында, өткен жылы 338 мыңдай ана бала туғанда берілетін біржолғы жәрдемақы алды. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, бұл мақсаттарға 61,1 млрд теңге бағытталған.

Сонымен қатар, жұмыс істейтін әйелдерге Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан бала бір жарым жасқа толғанша ай сайынғы әлеуметтік төлемдер аударылады. Жұмыс істемейтін әйелдер үшін мемлекеттік бала күтімі бойынша жәрдемақы қарастырылған.

Еңбек заңнамасы аясында әйелдерге жеңілдіктер ұсынылады: қысқартылған жұмыс күні, қосымша ақылы үзіліс және толық емес жұмыс күні.

Соңғы жылдары бала күтімі бойынша төлем мерзімі 12 айдан 18 айға дейін ұзартылды, ал көпбалалы және ерекше балалары бар отбасылар үшін қолдаудың жаңа тетіктері енгізілді.

Келтірілген сандарды қорытындылай келе, Аналар күні – әр ананың қазақстандық қоғамдағы рөлін бағалауға болатын ерекше күн екенін атап өткен жөн. Күнделікті тірлікте адамдар аналарына алғыс сөздерін айтуға үлгермей жатады. Аналар күні – бұл жақын адамға хабарласып, барып, құшақтап, оның қаншалықты маңызды екенін еске салуға тағы бір мүмкіндік.