InfoHub Logo

Қазақстандық кәсіпкер Мейрамбек Абелкасов серіктестерімен бірге 2021 жылы JET электросамокаттарды жалға беру қызметін іске қосқан. Бүгінде стартап әлемнің 8 елінде жұмыс істеп, жылына 48,7 миллион доллар табысқа жетті. Компания алдағы жылы бұл көрсеткішті 100 миллион долларға жеткізуді көздейді.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

JET қалай пайда болды?

Банк саласында 7 жыл жұмыс істеген Мейрамбек 2017 жылы такси қызметін ашуға бел буады. Ресейде жұмыс істеп жүргенде, ол электросамокаттарды қысқа мерзімге жалға беру қызметін ұсынатын стартапты көреді. Бұл идея оған қатты ұнайды. Серіктестерімен бірге олар 2021 жылы Алматыда алғашқы JET сервисін іске қосады. Кейіннен Одессада да жұмысын бастайды.

Бастапқыда компания 3,5 миллион доллар инвестиция тартты. Бұл қаржыға басқа елдерге экспансия жасауға мүмкіндік туды. Бірінші жылы Грузия, Әзірбайжан, Беларусь және Сербияда да жұмысын бастады.

Команда және франшиза

JET стартапының 6 негізін қалаушысы бар: Мейрамбек Абелкасов, Серік Оспанов, Андрей Азаров, Михаил Гейшерик, Андрей Колесник және Илья Тимоховский. Әрқайсысы өз саласын басқарады: операциялық жұмыстар, стратегия, инвестиция тарту, қаржы және IT.

Қазіргі таңда JET сервисі Қазақстанның Астана, Алматы және Шымкент қалаларында тікелей басқарылады. Ал басқа қалаларға франшиза беріледі. Франчайзилер көбінесе өздері хабарласып, техника сатып алып, өз қалаларында сервис ашады. Бір самокатты жеткізу және кедендік рәсімдеумен қоса есептегенде шамамен 1000 долларға түседі. Франчайзилерге ескі техника 300 долларға сатылады. Шағын қалаға кем дегенде 300 дана техника қажет, яғни бастапқы шығын 90 мың доллардан басталады.

Қалалардың таңдалуы

Қала таңдауда негізінен көлік инфрақұрылымы мен халықтың қозғалыс белсенділігі ескеріледі. Алматыдағы самокат қолданушыларының саны ерекше жоғары. Мейрамбек Абелкасовтың айтуынша, Алматы Мәскеуден де асып түседі. Екінші орында – Ұлан-Батор тұрғындары. Бұл екі қаланың ортақ белгісі – жол кептелісінің көптігі. Адамдар ыңғайлы әрі уақытты үнемдейтін балама іздейді.

Қалалардағы күннің аздығы да кейде самокат сервисінің танымалдығына әсер етеді. Мысалы, Петропавловскіде алғашқыда күдік болғанымен, көрсеткіштер өте жоғары болды.

Астанадағы сапарлардың аз болуына көлік кептелісінің аздығы мен мемлекеттік қызметкерлердің көптігі себеп болып отыр. Дегенмен, Астанада жақында ЛРТ іске қосылды, бұл жағдайды өзгертуі мүмкін.

Халықаралық нарықтар

Қазақстаннан тыс жерлерде JET Өзбекстанда тең үлесті, Грузия мен Әзірбайжанда көшбасшы болып саналады. Моңғолияда 7 компаниямен бәсекелесіп, нарықтың 20%-ын иеленеді. Чилиде бәсекелестермен тең дәрежеде. Ал Бразилияда JET 40-тан астам қаланы қамтып, нарық көшбасшысы атанды.

Бразилияға кірудің себебі – үлкен нарыққа ие болу. Латын Америкасын зерттеу барысында Бразилия 220 миллион халқы, миллиондаған қалалары және жақсы инфрақұрылымымен ерекшеленді. Мұнда кикшеринг тендерлік жүйе немесе квоталау арқылы жұмыс істейді. Қала әкімдігі микромобильді көлік қызметтеріне тендер жариялайды, содан кейін компаниялар өздерінің тәжірибесін, техникасын ұсынады. Жеңімпаздарға белгілі бір квота беріледі.

Мұндай реттеу қала инфрақұрылымының шамадан тыс жүктелмеуіне және қызмет көрсету сапасының сақталуына мүмкіндік береді.

Алдағы уақытта JET Мексика нарығына шығуды жоспарлап отыр. Сан-Педро және Мехико қалаларына алғашқы кезеңде 5 мыңға жуық техника жеткізу көзделген.

Қаржыландыру және болашақ

2025 жылы JET компаниясының жалпы табысы 48,7 миллион долларды құрады. Оның тек 15%-ы Қазақстаннан, ал жартысы Бразилиядан келді. Болашақта шетелдік нарықтардың үлесі арта түспек. Компания әрқашан инвестиция тартумен айналысады. Жалпы жобаға 40 миллион доллардан астам қаржы тартылған. Соңғы раундта компанияның бағасы 70 миллион долларға бағаланды. Қазіргі таңда 120-150 миллион долларға бағаланатын жаңа қаржыландыру іздестірілуде. Инвесторлардың басым бөлігі шетелдіктер.

Компания 2022 жылы Украинадағы соғысқа байланысты Ресей нарығынан шығып қалуына тура келді. Сол кезде Whoosh және Яндекс компаниялары Қазақстанға кіріп, парктерді ұлғайту қажеттілігі туындады. Инвестиция тарту қиын болғандықтан, компания жасыл облигациялар шығару арқылы техника паркін жаңартты.

2026 жылға арналған жоспар – Бразилияны кеңейту және Мексикада жұмысты бастау. Жылына 90-100 миллион доллар табысқа жету көзделген.