InfoHub Logo

Қазақстанда өз автокөлігін жасау – бұл тек көлік емес, елдің өнеркәсіптік дамуының белгісі. Бірақ бұл арман әлі толық орындалған жоқ. Біздің еліміз бірнеше рет бұл салада өзіндік із қалдыруға тырысты, алайда әр жолы белгілі бір себептермен тоқтап қалды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

LAF — Жамбылдан шыққан жол талғамайтын көлік (1990-жылдар)

90-жылдардың ортасында Жамбыл облысының кәсіпкері Александр Локтев өз жобасымен көлік жасауды қолға алды. Ол ГАЗ-66 шассиін пайдаланып, оған «Волганың» кузовін орнатты. Нәтижесінде LAF-4101 есімді рамный жол талғамайтын көлік пайда болды. Ол өзінің аты-жөнінің бас әріптерімен атау берді.

Көлікке бензинді V8 және дизельді қозғалтқыштар орнатуға мүмкіндік болды. Барлығы 50 көлік құрастырылды. 2000 жылы бұл көліктерді Астанада президентке көрсетіп, өндіріске рұқсат алды. Бұл – ел тарихындағы мұндай рұқсаттың алғашқысы және жалғызы болды.

Алайда, 2005 жылға қарай LAF көлігінің өзіндік құны 4 миллион теңгеге жетті. Бұл сол кездегі үш жылдық Land Cruiser 100-дің бағасымен тең еді. Осыдан кейін өндіріс тоқтатылды. Локтевтің шеберханасында әлі күнге дейін 51-ші көлікке арналған шасси жатыр.

Электросуперкар — Алматы жобасы (2015)

2015 жылы Алматыда өткен Auto Expo көрмесінде Қазақстанның алғашқы электрлік суперкары таныстырылатыны хабарланды. Жоба алты ай бұрын жарияланып, үлкен қызығушылық тудырды.

Көрмеде стенд пен өкілдер болғанымен, көлік өзі көрінбеді. Автомобиль көрме жабылғаннан кейін ғана қызметтік есік арқылы қолмен ішке кіргізілді.

Көрмеден кейін жоба сынға ұшырады. Кейіннен белгілі болғандай, электр жабдықтары өртеніп кеткен, ал кінәлі тұлға із-түссіз жоғалған. Жобаның авторы жөндеу жұмыстарын жүргізген компаниямен келіспей қалды. Осыдан кейін жоба тоқтап қалды.

«Тұлпар» — Державинскіден шыққан қолдан жасалған көлік (2024)

Державинск қаласының заңгері Тимур Мурзабеков көптен бері өзінің көлігін құрастыруды армандаған. 2024 жылдың көктемінде ол гаражда жұмысын бастап, жазда көшеге шықты. Оған британдық Morgan маркасы шабыт берді.

Нәтижесінде үш доңғалақты, бір орынды «Tulpar Mono Traik» көлігі пайда болды. Дизайны толығымен автордікі, эскиздерсіз, барлығы ойда болды.

Оны Державинск тұрғындары сатып алғысы келгенімен, сертификаты болмағандықтан мүмкін болмады. Сериялық өндіріс жоқ және жоспарланбаған – жоба бір данада ғана бар. Оның қандай көрінетіні белгісіз, себебі желіде суреттері жоқ.

Qoshcar GT Vision 1 — стартап (2023)

2023 жылдың наурыз айында қазақстандық Qoshcar Automotive стартапы өзінің алғашқы электромобилі GT Vision 1-дің суреттерін жариялады. Асимметриялық есіктері бар лифтбек: сол жақта екеу, оң жақта үлкенірек біреуі.

Алдыңғы жолаушы орындығы жоқ – оның орнына зат тасуға арналған орын қарастырылған. Бағасы шамамен 100 мың доллар деп көрсетілген.

Алайда, стартапқа алғашқы физикалық прототипті жасау үшін шамамен 2 миллион доллар қажет болғандықтан, жоба тек рендерлер деңгейінде қалды. Инвестор табылмады.

Болашаққа жоспарлар

Бұған дейін «Байтерек» холдингінің басқарма төрағасы Рустам Қарағойшин Қазақстанда қазақстандық брендпен автомобиль шығару мәселесінің талқыланып жатқанын айтқан болатын. Алайда, бұл нөлден жасалатын автомобиль болмай, малайзиялық Proton брендін локализациялау болмақ.

Қарағойшин брифингте холдинг пен малайзиялық компанияның Қазақстанда бірлескен кәсіпорын құру бойынша жұмыс істеп жатқанын хабарлады. Оның айтуынша, бұл ынтымақтастық қазақстандық брендпен автомобиль шығаруға әкелуі мүмкін.

«Бұл қазақстандық марка туралы сөз, біз осыны айтып отырмыз. Егер ол жерде өндірілсе, әрине, ол қазақстандық брендпен шығарылады», - деді ол.

Қарағойшин «Байтерек» компаниясының Proton-мен технологиялық әріптестікті тереңдету бойынша келіссөздер жүргізіп жатқанын атап өтті.

Айта кетейік, 2025 жыл Қазақстанның автокөлік өнеркәсібі үшін рекордтық жыл болды. «Қазақстанның Автокөлік Одағы» деректері бойынша, бір жылда елімізде барлығы 171 144 автомобиль шығарылған. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 17,8%-ға артық және отандық автоөнеркәсіп тарихындағы ең үздік көрсеткіш. Оның ішінде 158 944 жеңіл автомобиль болды, бұл да тарихи максимумға айналды. Сонымен қатар, сату нарығы да өсті: ресми дилерлер өткен жылмен салыстырғанда 14,4%-ға артық, 234 852 жаңа жеңіл және коммерциялық автокөлік сатты.