InfoHub Logo

Петропавлда екі экс-сот төрағасының ісі бойынша апелляциялық сот отырысы өтті. Біреуінің жазасы өзгеріссіз қалдырылса, екіншісінің мерзімі қысқартылды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Екі судьяның ісі

Бұл іс аймақта қоғамның қызу талқылауына ие болған еді. Сотта екі бірдей сот төрағасы отырды. 46 жастағы Бекбол Баймаханов 2022 жылдан 2024 жылға дейін СҚО мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы қызметін атқарған. Ол 2024 жылдың желтоқсанында пара алғаны үшін ұсталған болатын.

Ал 41 жастағы Ерлан Ибраев Петропавл қаласы №2 сотының төрағасы қызметін 2021 жылдан 2025 жылдың қаңтарына дейін атқарған. Оны өткен жылдың қаңтарында қамауға алған.

Қылмыстық іс бойынша айыптар

Олармен бірге Алматыдан келген заңгер Артем Иванов және Солтүстік Қазақстанда жол құрылысымен және саудамен айналысқан екі кәсіпкер Погосян мен Мелконян да сотта отырды. Судьялар парақорлық, яғни өздері қарамаған және нәтижесіне ықпал ете алмаған істер бойынша шешім шығарғаны үшін сыйақы алды деп айыпталды.

Бірінші эпизод: Баймаханов пен Иванов

Істің бірінші бөлімінде судья Баймаханов туралы айтылады. Обвинение бойынша, экономикалық сотқа коллекторлық агенттік талап-арызбен жүгінген. Бұл агенттік даулы жер учаскелері бойынша көп жылдық сот таластарын жүргізіп келген. Коллекторлық агенттіктің мүддесін заңгер Иванов қорғаған.

Баймаханов бұл іс туралы білген соң, істі қарап жатқан судья Омаровқа заңгер Ивановпен кездесу ұйымдастыруды сұраған. Кездесуде Иванов Баймахановқа 20 мың доллар (9,5 миллион теңгеден астам) пара ұсынған. Кейіннен судья мен заңгер сыйақы сомасын 50 мың долларға дейін (24 миллион теңгеден астам) көбейтуге келіскен: 20 мыңы – бірінші инстанция сотының шешімі үшін, 30 мыңы – апелляциялық инстанция шешімі үшін.

Бұл арада судья Омаров басшысының заңсыз мәмілесі туралы біліп, Ұлттық қауіпсіздік комитетіне (ҰҚК) жазбаша өтінішпен жүгінген. Содан кейін Баймахановқа қатысты бірқатар тергеу әрекеттері басталды.

Іс материалдары бойынша, 2024 жылдың 18 желтоқсанында заңгер Иванов судья Омаров арқылы Баймахановқа параның бір бөлігін (15 мың доллар) берген. Бұл ақша судья ұсталғаннан кейін ҰҚК қызметкерлерімен оның қызметтік кабинетінен табылып, тәркіленген.

Екінші эпизод: Жол құрылыс компаниясы

Бұдан бөлек, айыптау қорытындысы бойынша, Баймаханов өзінің әріптесі және досы, Петропавл қаласы №2 сотының төрағасы Ерлан Ибраевпен бірге басқа да ауыр сыбайлас жемқорлық бұзушылықтар жасаған.

Екінші эпизодта Геворг Погосянның жол құрылыс компаниясы туралы айтылады. Жол жөндеудегі кемшіліктерге байланысты мердігерге қатысты аудандық құрылыс бөлімі мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотқа талап-арыз түсіріп, компанияны мемлекеттік сатып алулардың адал емес қатысушысы деп тануды талап еткен.

Айыптауда айтылғандай, жолшының беделіне қатысты алаңдаушылығы негізсіз болған: анықталған ақаулар жойылған және сот кәсіпкердің пайдасына шешім шығаруы тиіс еді. Алайда, Погосян сенімді болу үшін таныс болған Петропавл қаласы №2 сотының төрағасы Ибраевтен көмек сұраған, ал ол өз кезегінде Баймахановқа жүгінген. Судья Баймаханов екеуіне 2,5 миллион теңгеге «мәселені шешуге» келіскен. Айыптау актісінде ақшаны кәсіпкер Ибраевке үйінің кіреберісінде бергені көрсетілген. Ол соманы әйелімен бірге санап, кейін Баймахановқа берген.

Үшінші эпизод: Банкроттық туралы іс

Үшінші эпизодта кәсіпкер Гамлет Мелконян туралы айтылады. Айыптау қорытындысы бойынша, ол кредиторларға қарыз ақшасын өтеу үшін төрағалар Ибраев пен Баймахановқа банкрот деп тану және қарызды өшіру туралы өтінішпен жүгінген. Бастапқыда сыйақы сомасы 10 мың доллар (шамамен 5 миллион теңге) болғанымен, кейін екеуіне 2 миллион теңгеге дейін төмендетілген.

СҚО мамандандырылған экономикалық сотының төрағасы Баймаханов бұл банкроттық ісін ерекше бақылауға алған, бірақ басқа судьяның жұмысына араласуға және іс бойынша шешімге ықпал етуге құқығы болмаған. Кәсіпкердің ЖК банкрот деп танылған. Кейін ол қарызды танысынан алып, ақшаны кафе дәретханасында судья Ибраевке берген. Ол 1 миллион теңгені Баймахановқа берген. Бұл ақша да кейін СҚО мамандандырылған экономикалық сотының экс-төрағасының қызметтік кабинетінен тәркіленген.

Апелляциялық инстанцияда Мелконян ЖК-ні банкрот деп тану туралы сот шешімі банкроттық үшін негіздердің жоқтығына байланысты күшін жойған.

Алғашқы сот үкімі

Судьялар Баймаханов пен Ибраев аса ірі көлемде, қызмет бабын пайдалана отырып, алаяқтық жасады деп айыпталды. Істің басқа да қатысушылары ірі көлемде пара берді деп айыпталды.

Сот талқылауында прокурор Солтүстік Қазақстан облысы мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының экс-төрағасы Бекбол Баймахановқа 12 жыл, Петропавл қаласы №2 сотының экс-төрағасы Ерлан Ибраевке – жеті жыл бас бостандығынан айыруды сұрады. Заңгер Артем Ивановқа, кәсіпкерлер Геворг Погосян мен Гамлет Мелконянға да алты жылдан бас бостандығынан айыруды сұрады. Барлық сотталушылар орташа қауіпсіздік мекемесінде жазасын өтейді.

Сотталушылар үкіммен келіспей, Солтүстік Қазақстан облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасына шағым түсірді.

4 наурызда Петропавл қалалық сотының судьясы Әсем Жаңалина үкім шығарды.

«Баймаханов кінәлі деп танылып, оған мемлекет кірісіне 1 миллион 284 мың теңге тәркілене отырып, мемлекеттік қызметте қызмет атқару құқығынан өмір бойы айырыла отырып, сегіз жыл бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалсын», - деп оқыды Әсем Жаңалина.

Судья Ибраевке мемлекет кірісіне 2 миллион 250 мың теңге тәркілене отырып, мемлекеттік қызметте қызмет атқару құқығынан өмір бойы айырыла отырып, алты жыл бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Заңгер Ивановқа алты жыл, Мелконянға – 4 жыл, Погосянға 3 жыл 6 ай бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды. Барлық сотталушылар орташа қауіпсіздік мекемесінде жазасын өтейді.

Апелляциялық шешім

Сотталғандар үкіммен келіспей, Солтүстік Қазақстан облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасына шағымданды. Судья Сергей Викторенко басқарған сот алқасы Ибраев, Иванов, Мелконян және Погосянға қатысты бірінші инстанция сотының үкімін өзгертпеді. Ал Баймахановқа қатысты үкім өзгертілді.

Алқа Баймахановтың бірінші эпизодтағы әрекеттерін аса ірі көлемде емес, жай ғана ірі көлемде алаяқтық жасауға әрекеттену ретінде қайта жіктеу қажеттігі туралы дәлелдермен келісті.

Алқа Баймахановтың екі саусағын көрсетіп, 20 мың доллар сомасын айтқан сөйлесуінің бейнежазбасын зерттеді.

«Біз мөлшерді қайта есептедік: сол кездегі 20 мың доллар – бұл аса ірі көлем емес, ірі көлем, 2800 АЕК, ал ірі көлем үшін 4000 АЕК болуы керек. Сондықтан жазаны өзгерте отырып, қайта жіктедік», - деп түсіндірді төрағалық етуші судья Сергей Викторенко.

Нәтижесінде алқа Баймахановтың мерзімін бір жылға қысқартты. Енді экс-сот төрағасы колонияда сегіз жыл емес, жеті жыл отырады. Апелляциялық қаулы заңды күшіне енді.