InfoHub Logo

Ақтау қаласында атомдық сүңгуір қайықтардың командирі, теңіз майоры Майдан Сальменов 80 жас мерейтойын атап өтті. Бұл – тек бір адамның ғана емес, Қазақстанның әскери-теңіз күштері тарихындағы маңызды сәт.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Майдан Сальменович Сальменов 1946 жылы 9 мамырда Павлодар облысының Железин ауданындағы Антоновка ауылында дүниеге келген. Жастайынан теңізді армандаған ол, тіпті жағасында теңіз жоқ ауылда өссе де, әкесінің анасы Лиданың әңгімелерінен теңіз бен кемелер туралы көп естіген.

Әскери жолға бет бұру

Мектеп бітірген соң әскерге шақырылған Майдан Сальменовке Ленинградқа оқуға жолдама ұсынылады. Осылайша, болашақ сүңгуір қайықшының жолы басталады. Ол Ленинградтағы Ленкомсомол атындағы Жоғары әскери-теңіз училищесін, кейіннен сүңгуір қайық командирлерінің жоғары офицерлік курстарын тамамдайды. Ауылдағы қазақ мектебінен кейін орыс тілінде оқып, білім алу оңай болмағанымен, Майдан Сальменов табандылық танытып, оқуын сәтті аяқтайды.

«Түнде отырып оқыдым. Кейде қазандық бөлмесінде де сабақ оқыған кездерім болды. Бірақ бәрібір жеңіп шықтым», - деп еске алады Майдан Сальменов.

Қазақстандық теңізшінің мақтанышы

Оқу кезінде Майдан Сальменовтің каллиграфиялық жазуының арқасында училищеге арналған ұрандар мен транспаранттарды дайындау жұмыстарына атсалысқан. Бүгінде оның суреті туған мектебі мен әскери-теңіз училищесінде курсанттарға үлгі ретінде ілініп тұр.

Ол Камчаткада, Тынық мұхит флотында қызмет етті. Жалпы, Майдан Сальменов Әскери-теңіз флотына 25 күнтізбелік жыл қызмет етті. Камчаткадағы еңбек өтілін қоссақ, бұл жарты ғасырға жуық уақыт.

Майдан Сальменов Кеңес флотындағы жалғыз қазақ ретінде стратегиялық мақсаттағы зымырандық атомдық сүңгуір қайықты басқарған. Курсант кезінде алғаш рет теңізді көрген ол, кейіннен 90 тәулікке, содан соң 60 тәулікке теңізге шығатын болған. «Темір ішінде, яғни сүңгуір қайықта қысым қалыпты. Тіршілікке қажетті жүйелер бар», - дейді ардагер.

Атомдық сүңгуір қайықта 16 баллистикалық зымыран болған, ал 129 экипаж мүшесінің өмірі күн сайын командирдің әрекеттеріне байланысты болды. «Сүңгуір қайықтағы қарапайым күн – бұл үнемі жауынгерлік жұмыс. Онда қарапайым күн деген болмайды. Техника, қару-жарақ көп – бәріне үлгеру керек», - дейді Майдан Сальменов.

Ол сүңгуір қайықтың негізгі бөлімшелерінің бірі – зымырандық-жауынгерлік бөлімінің маманы болып қызмет етті. «Сүңгуір қайықта өтірікке, алдауға орын жоқ. Өйткені бұл адамдардың өміріне тікелей әсер етеді», - деп атап өтті ол.

Қазақстан флотының негізін қалаушы

45 жасында зейнеткерлікке шыққаннан кейін де Майдан Сальменов елге қызмет етуді жалғастырды. 1993 жылы Қазақстан Әскери-теңіз күштері құрылғаннан кейін оны қайта қызметке шақырады. Ол Ақтауда ҚР ӘТК штабын құруды басқарып, қазақстандық флоттың негізін қалаушылардың бірі болды. Кейіннен Көлік және коммуникация министрлігінде жұмыс істеп, ҚР «Сауда теңізшілігі туралы» заңын әзірлеуге қатысты, сондай-ақ Форт-Шевченко аудандық мәслихатының депутаты болды.

Бүгінде ардагер Астанада жұбайымен бірге тұрып, алты немересін тәрбиелеп отыр. Үлкен ұлы Ақтауда отбасымен тұрады, ал кіші ұлы әкесі сияқты теңіз жолын таңдап, сол әскери-теңіз училищесін бітірген.

Майдан Сальменовтің өзі мойындағандай, өмірін қайта сүруге мүмкіндік болса, ол тағы да теңізді таңдар еді. «Мен сүңгуір қайықшы болғанымды мақтан тұтамын», - дейді ардагер.

Қазақстандық әскери теңізшілер мерейтой иесін құттықтады. ҚР Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысының бірінші орынбасары – ҚР ӘТК бас штабының бастығы, 1-рангты капитан Данияр Хайрушев өз сөзінде Майдан Сальменовтің елдің Әскери-теңіз күштерін дамытуға қосқан үлесін атап өтті.