InfoHub Logo

Қазақстан Ұлттық банкі 6 наурызда базалық мөлшерлеме бойынша шешім қабылдады. Ол бұрынғы 18 пайыз деңгейінде сақталып, жылдық мөлшерде +/- 1 пайыздық тармақ дәлізімен қалдырылды.

Бұл туралы Infohub.kz ақпарат агенттігі хабарлайды.

Инфляцияға әсер ететін факторлар

Ұлттық банктің хабарлауынша, бұл шешім инфляциялық тәуекелдер мен макроэкономикалық көрсеткіштердің жаңартылған бағалауларына негізделген. Ақпан айындағы жылдық инфляция 11,7 пайызға дейін төмендеп, болжамдарға сәйкес келді. Инфляцияның барлық компоненттерінде төмендеу байқалады.

Инфляцияның бәсеңдеуіне ақша-несие саясатының қатаңдығы, теңгенің нығаюы, тұтынушылық несиелеудің баяулауы, сондай-ақ үкімет пен Ұлттық банктің инфляцияға қарсы шаралары ықпал етті. Әсіресе, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және жанар-жағармай бағаларына мораторийдің енгізілуі инфляцияны төмендетуге елеулі үлес қосты.

Базалық мөлшерлеме дегеніміз не?

Базалық мөлшерлеме – Ұлттық банктің ақша-несие саясатындағы негізгі құралы. Ол банктердің қанша пайызбен ақша ала алатынын көрсетеді және халық пен бизнес үшін кредиттер мен депозиттердің мөлшерлемелерін анықтайды. Мөлшерлеменің өзгеруі инфляцияға шамамен 12-18 айдан кейін айтарлықтай әсер етеді.

Бұған дейін Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының соңына дейін осы деңгейде сақтауды жоспарлап отырғанын хабарлаған болатын.

Базалық мөлшерлеменің өзгеру тарихы

2025 жылдың басында Қазақстанда базалық мөлшерлеме 15,25 пайыз болды. 7 наурызда ол 16,5 пайызға дейін көтерілді. 10 қазанда 18 пайызға жетіп, жыл соңына дейін сол деңгейде қалды. 2026 жылдың 23 қаңтарында мөлшерлеме 18 пайыз болып сақталды.

Базалық мөлшерлеме қалай жұмыс істейді?

Базалық мөлшерлеменің өзгеруі ақша нарығының пайыздық мөлшерлемелері мен валюта бағамы арқылы инфляцияға әсер етеді. Мөлшерлеме көтерілгенде, экономикадағы ақша «қымбаттайды», кредиттер бойынша пайыз өседі. Бұл халық пен бизнестің шығындарын азайтып, жинақтарын көбейтуге итермелейді. Тұтынудың төмендеуі бағаның өсуін тежеп, инфляцияны бақылауға көмектеседі.

Базалық мөлшерлеменің теңгеге әсері

Ұлттық банк базалық мөлшерлемені төмендеткенде, ақша арзандайды. Бұл әдетте теңгенің әлсіреуіне әкеледі. Алайда, ұзақ мерзімді перспективада инфляцияның бәсеңдеуі теңгені нығайтуы мүмкін.

Жылына неше рет мөлшерлеме өзгереді?

Базалық мөлшерлемені өзгерту туралы шешімді Ұлттық банктің ақша-несие саясаты жөніндегі комитеті қабылдайды. Комитет отырыстары жылына сегіз рет бекітілген кесте бойынша өтеді. Келесі шешім 24 сәуірде Астана уақытымен 12:00-де жарияланады.