29 ءساۋىر — بىرنەشە حالىقارالىق مەرەكە مەن تاريحي وقيعالار توعىسقان كۇن. حالىقارالىق بي كۇنى، يممۋنولوگيا كۇنى جانە حيميالىق قارۋ قولدانۋ قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى اتاپ وتىلەدى. ال قازاقستاندا جىلدار بويى وسى كۇنى ەلەۋلى وقيعالار بولعان، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
حالىقارالىق بي كۇنى يۋنەسكو-نىڭ حالىقارالىق بي كەڭەسىنىڭ باستاماسىمەن 1982 جىلى بەلگىلەندى. كۇن فرانسۋز بالەتمەيستەرى، تەورەتيك جانە رەفورماتور جان-جورج نوۆەردىڭ (1727–1810) تۋعان كۇنىنە وراي تاڭدالدى. ونى «زاماناۋي بالەتتىڭ اكەسى» دەپ اتايدى. ۇسىنىستى پەداگوگ ءارى حورەوگراف پەتر گۋسيەۆ ەنگىزدى.
حالىقارالىق يممۋنولوگيا كۇنى حالىقارالىق يممۋنولوگيالىق قوعامدار وداعى (IUIS) مەن ەۋروپالىق يممۋنولوگيالىق قوعامدار فەدەراسياسىنىڭ (EFIS) باستاماسىمەن اتالىپ وتەدى. العاش رەت 2005 جىلى ەۋروپالىق دەڭگەيدە اتالىپ، 2007 جىلدان باستاپ حالىقارالىق مارتەبە الدى. بۇل كۇننىڭ باستى ماقساتى — يممۋنولوگيانىڭ ينفەكسيالار، اۋتويممۋندى اۋرۋلار جانە قاتەرلى ىسىكپەن كۇرەستەگى ماڭىزدىلىعىن كورسەتۋ، سونداي-اق ءار ەل ماماندارىن تاجىريبە الماسۋعا بىرىكتىرۋ.
حيميالىق قارۋ قولدانۋ قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى 2005 جىلى قاراشادا بەكىتىلگەن. بۇل كۇن 1997 جىلى 29 ساۋىردە حيميالىق قارۋدى ازىرلەۋگە، وندىرۋگە، جيناقتاۋعا جانە قولدانۋعا تىيىم سالۋ مەن ونى جويۋ تۋرالى كونۆەنسيانىڭ كۇشىنە ەنۋىنە بايلانىستى.
1911 جىلى بريتاندىق كاسىپكەرلەر يگەرگەن دوسسور مۇناي كەن ورنىنان قۋاتتى مۇناي فونتانى اتقىلادى. ۇڭعىما 30 ساعات بويى اتقىلاپ، 16 700 پۇت مۇناي بەردى.
1936 جىلى «ۆەچەرني الماتى» (بۇرىنعى اتاۋلارى — «سوسياليستيچەسكايا الما-اتا»، «ۆەچەرنيايا الما-اتا») گازەتىنىڭ تۇڭعىش سانى جارىق كوردى. باسىلىم ەكونوميكا، قالا شارۋاشىلىعى، مادەنيەت، مەديسينا، ءبىلىم مەن تاربيە ماسەلەلەرىن قامتىپ، سونداي-اق سپورت، ءسوزجۇمباق، ءجۇلدىزناما، ازىلدەر سياقتى تانىمدىق-ويىن-ساۋىق تاقىرىپتارىنا دا كوڭىل ءبولدى.
1940 جىلى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق دراما تەاترىندا عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ «قوزى كورپەش — بايان سۇلۋ» پەساسىنىڭ پرەمەراسى ءوتتى.
1992 جىلى الماتىعا تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترى سۇلەيمەن دەميرەل رەسمي ساپارمەن كەلدى. سالتاناتتى جاعدايدا قازاقستانداعى تۇركيا ەلشىلىگىنىڭ اشىلۋى بولدى.
2002 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنان ۇلتتىق كەڭەس قۇرىلدى. ونىڭ ماقساتتارى — مەملەكەتتىك ءومىردىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرى بويىنشا ۇسىنىستار ازىرلەۋ، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ حالىق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋ، ازاماتتىق قوعاممەن كەڭ تالقىلاۋ ارقىلى ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن ايقىنداۋ.
2006 جىلى الماتىدا قازاقستاننىڭ مۋزىكا مادەنيەتىنىڭ كورنەكتى قايراتكەرى، كومپوزيتور، قازاق حالىق مۋزىكاسى تۋرالى كىتاپتاردىڭ اۆتورى، اكادەميك احمەت جۇبانوۆتىڭ مەموريالدىق مۋزەيى اشىلدى.
2011 جىلى رەجيسسەر ارداق ءامىرقۇلوۆتىڭ شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ پوۆەسى بويىنشا تۇسىرىلگەن «قوش بول، گۇلسارى!» ءفيلمى كۋرورتتىق كيش ارالىندا وتكەن ءبىرىنشى حالىقارالىق يران كينوفەستيۆالىنىڭ ارنايى جيۋري سىيلىعىن الدى.
سول جىلى الماتىدا كسرو حالىق ءارتىسى، حالىق قاھارمانى، م. اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ رەجيسسەرى ازەربايجان مامبەتوۆكە (1932–2009) مەموريالدىق تاقتا ورناتىلدى. تاقتا مادەنيەت قايراتكەرى تۇرعان ۇيگە قويىلدى.
2013 جىلى «ۇيلەسىم ساباقتارى» ءفيلمى نيۋ-يوركتەگى «ترايبەكا» فەستيۆالىندە ۇزدىك رەجيسسەرلىك دەبيۋت ءۇشىن ارنايى ديپلوم الدى. بۇعان دەيىن بۇل فيلم «بەرلينالە-2013» باستى بايقاۋىنا قاتىسقان تۇڭعىش قازاقستاندىق فيلم بولىپ، ازيز جامباكيەۆتىڭ وپەراتورلىق جۇمىسى ءۇشىن «كۇمىس ايۋ» سىيلىعىن، Morgen Post گازەتىنىڭ جۇلدەسىن جانە سىنشىلاردىڭ وڭ پىكىرلەرىن العان بولاتىن.
2017 جىلى قازاقستاندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى العاشقى ۇلتتىق بايانداما جاريالاندى. قۇجاتقا قابىلدانعان زاڭنامالىق شارالارعا شولۋ، پروبلەمالاردى تالداۋ جانە ولاردى شەشۋ جونىندەگى ۇسىنىستار ەنگىزىلگەن.
سول جىلى پەكيندەگى سينحۋا ۋنيۆەرسيتەتىندە ازيا ۋنيۆەرسيتەتتەرى اليانسىنىڭ (اۋا) قۇرىلتاي ءسامميتى ءوتىپ، وعان نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتى قوسىلدى. اليانسقا تايلاند، گونكونگ، قحر، ءۇندىستان، ساۋد ارابياسى، سينگاپۋر، وڭتۇستىك كورەيا، ءباا، يندونەزيا، مالايزيا جانە جاپونيادان 15 جوعارى وقۋ ورنى مۇشە بولدى.
2018 جىلى يتاليانىڭ پەزارو قالاسىندا دج. روسسيني اتىنداعى XV حالىقارالىق مۋزىكا بايقاۋىندا «Forte trio» مەملەكەتتىك تريوسى مەن «استانا سازى» فولكلورلىق ءانسامبلى («قازاقكونسەرت») «حالىق ورىنداۋى» نوميناسياسىندا ءبىرىنشى ورىندى يەلەندى. يتاليالىق كورەرمەن ا. ورمانبەك، ن. ياكيايەۆ جانە ا. وماروۆتىڭ كوبىز بەن دومبىرادا ورىنداۋىنداعى قۇرمانعازى، كەتبۇعا، ىقىلاس، د. نۇرپەيىسوۆا جانە س. تۇرىسبەكتىڭ كۇيلەرىن تىڭدادى. مۋزىكانتتار دج. روسسيني اتىنداعى ارنايى سىيلىققا يە بولدى.
2019 جىلى استانادا ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا تمد ەلدەرىنىڭ اسكەري وقۋ ورىندارى قاۋىمداستىعىنىڭ العاشقى وتىرىسى ءوتتى. قاۋىمداستىق قازاقستاننىڭ باستاماسىمەن اسكەري ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ، عىلىمي-پەداگوگيكالىق كادرلاردى دايارلاۋدى ۇيلەستىرۋ، ولاردى قايتا دايارلاۋ جانە بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قۇرىلدى.
2021 جىلى سامارقاندتا قازاقستاننىڭ باس كونسۋلدىعىنىڭ رەسمي اشىلۋى بولدى. سامارقاند وبلىسىنىڭ اكىمى ە. تۇردىموۆ بۇل وقيعانى تاريحي ماڭىزدى دەپ اتاپ، ەكى ەل اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋ باعىتىنا ساي كەلەتىنىن ايتتى.
2022 جىلى تبيليسيدە ۇلى قازاق اقىنى جانە ويشىلى ابايعا ەسكەرتكىش اشىلدى. سالتاناتتى شارا قازاقستان مەن گرۋزيا اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ 30 جىلدىعىنا وراي ۇيىمداستىرىلدى. گرۋزياداعى قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى كونسۋلى گەورگي دجاحۋتاشۆيليگە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 30 جىل» مەرەيتويلىق مەدالى، ال ەسكەرتكىشتىڭ اۆتورى، گرۋزين ءمۇسىنشى دجۋمبەر دجيكياعا ق ر ەلشىلىگىنىڭ العىس حاتى تابىس ەتىلدى.
سول جىلى پەكيندە احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 150 جىلدىعى مەن روزا باعلانوۆانىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان ەستەلىك كونۆەرتتەر شىعارىلدى. ءبىر كونۆەرتتە اعارتۋشى جانە قوعام قايراتكەرى احمەت بايتۇرسىن ۇلى، ەكىنشىسىندە اڭىز ءانشى روزا باعلانوۆا بەينەلەنگەن.