اقش ديپلوماتتارى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ وتىرىسىنان شىعىپ كەتتى. بۇعان فرانسيانىڭ دونالد ترامپ تۇسىنداعى ادام قۇقىعىنا قاتىستى سىنى سەبەپ بولدى. وقيعا دۇيسەنبى كۇنى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ ۋكراينا-رەسەي سوعىسىنا ارنالعان وتىرىسىندا ورىن الدى. بىرنەشە كۇن بۇرىن ترامپ اكىمشىلىگى كوپتەگەن ەلگە كەڭ اۋقىمدى تاريفتەر ەنگىزىپ، ونى «ءماجبۇرلى ەڭبەك» ايىپتارىمەن نەگىزدەگەن ەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
سىنشىلار اقش پرەزيدەنتىن بۇل ايىپتاردى جاڭا باجداردى اقتاۋ ءۇشىن «ىڭعايلى» سىلتاۋ رەتىندە پايدالاندى دەپ ايىپتادى. بەيسەنبى كۇنى جاريالانعان تاريفتەرگە فرانسيانىڭ جەنەۆاداعى بۇۇ ميسسياسى الەۋمەتتىك جەلىدە ەرەكشە ءۇن قاتتى. «اقش بۇرىن ادام قۇقىعىنىڭ شامشىراعى ەدى. ەندى ولاي ەمەس. بۇگىن ول سولتۇستىك كورەيا، نيكاراگۋا، مالي جانە رەسەيمەن قاتار وقشاۋلاندى. الەم ونى ەندى تىڭدامايدى. #AmericaAlone»، — دەپ جازدى فرانسۋز ميسسياسى.
بۇۇ-نىڭ ادام قۇقىعى جونىندەگى باس كوميسسارى فولكەر تۇرىكتىڭ قايتا تاعايىندالۋىنا اقش قارسى داۋىس بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا، اقش بۇرىن ادام قۇقىعى سالاسىندا كوشباسشى بولعان، ال ءقازىر جاعداي وزگەردى. تۇرىك ناۋرىز ايىندا اقش-تاعى «باعىتتىڭ تۇبەگەيلى وزگەرۋىنە» الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەن ەدى. ماۋسىمدا ول اقش يمميگراسيالىق قاماۋىنداعى ولىمدەرگە «جەدەل، تاۋەلسىز، ءادىس جانە ءتيىمدى تەرگەۋ» جۇرگىزۋدى تالاپ ەتتى.
تۇرىكتىڭ قايتا تاعايىندالۋىنا اقش-تان بولەك سولتۇستىك كورەيا، رەسەي، يزرايل، نيكاراگۋا، مالي سياقتى توعىز ەل قارسى داۋىس بەردى. الايدا ونىڭ كانديداتۋراسى ماقۇلداندى: 144 ەل، ونىڭ ىشىندە فرانسيا، جۇڭگو جانە ۇلىبريتانيا جاقتاپ داۋىس بەرسە، 13 ەل قالىس قالدى.
اقش-تىڭ بۇۇ-داعى ەلشىسى مايك ۋولتس جەكسەنبى كۇنى X الەۋمەتتىك جەلىسىندە فرانسيانىڭ ميسسياسىنا جاۋاپ بەرىپ: «فرانسيانىڭ ادام قۇقىعىن ەڭ ناشار بۇزۋشىلاردى قورعاۋ ءۇشىن داۋىس بەرۋى ۇيات — بۇل تاڭقالارلىق ەمەس. ولار اقش، ۇلىبريتانيا جانە يزرايل سياقتى ەركىن دەموكراتيالارعا ءدارىس وقىپ، الەمدەگى ەڭ قاتال وزبىرلارمەن جاقىنداسىپ ءجۇر»، — دەدى.
دۇيسەنبى كۇنگى وتىرىستا اقش ۆيسە-ەلشىسى دەن نەگرەا: «ءبىز الەمدەگى بوستاندىق شامشىراعى بولىپ قالا بەرەمىز. سوندىقتان ولار وزدەرىنىڭ مەنمەندىك پەن قۇرمەتسىز ريتوريكاسىنان باس تارتىپ، وسى كەڭەستەگى ورنىنا لايىقتى ارەكەت ەتكەنشە، ولاردىڭ ساياسيلاندىرىلعان بوس سوزدەرىن تىڭدامايمىز»، — دەپ مالىمدەدى.
فرانسيانىڭ بۇۇ-داعى ەلشىسى جەروم بوننافون شىعىپ كەتۋگە تىكەلەي جاۋاپ بەرمەي، بۇۇ حالىقارالىق بەيبىتشىلىك، قاۋىپسىزدىك، ادام قۇقىعى جانە دامۋ ءۇشىن قۇرىلعانىن ايتتى. «وسىنىڭ ءبارى فرانسيانىڭ بۇۇ ىشىندە جۇمىس ىستەۋ رۋحىن قۇرايدى — بۇل ينستيتۋتتى، ونىڭ تاۋەلسىزدىگىن جانە جارعىعا قىزمەت ەتۋ قابىلەتىن ساقتاۋ»، — دەدى ول.
اقش-تىڭ شىعىپ كەتۋى ترامپتىڭ «ءماجبۇرلى ەڭبەكتى» 80-نەن استام ەلدەن اكەلىنەتىن تاۋارلارعا 10% پەن 12،5% ارالىعىنداعى تاريفتەر ەنگىزۋگە سىلتاۋ رەتىندە پايدالانعانىنا بايلانىستى سىنعا ۇشىرادى. بۇل تاريفتەر ۇلىبريتانيا، كانادا، اۆستراليا، ەۋروپا وداعى، سونىمەن قاتار مەكسيكا، ءۇندىستان جانە جۇڭگو سياقتى ءداستۇرلى وداقتاستاردى دا قامتىدى. وكىلدەر پالاتاسىنىڭ قارجى كوميتەتىندەگى دەموكرات ريچارد نيل: «ءماجبۇرلى ەڭبەك — ءبىزدىڭ جەتكىزۋ تىزبەگىندەگى ناقتى جانە كەڭ تارالعان ماسەلە، ول بايىپتى ارەكەتتى تالاپ ەتەدى. ونى كۇماندى زاڭدى تەوريالار مەن جەكە رەنىشتەرگە نەگىزدەلگەن تاريف ساياساتىنىڭ سىلتاۋىنا اينالدىرۋعا بولمايدى»، — دەپ سىنادى.