AltynGroup Kazakhstan كومپانياسى بۇرىنعى سەمەي يادرولىق پوليگونىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان مايلىقارا كەن ورنىنان 1782 كگ التىن ءوندىرۋدى جوسپارلاپ وتىر. ءوندىرىس رادياسيالىق ءقاۋىپسىز دەپ تانىلدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
«ەكوەكسپەرت» كومپانياسىنىڭ «كۋرسيۆ» قولىنا تيگەن ەسەبىندە پاۆلودار وبلىسى مامىر اۋدانىنداعى (بۇرىنعى سەمەي پوليگونىنىڭ اۋماعى) مايلىقارا التىن كەن ورنىنداعى ءوندىرىس ادامدار ءۇشىن رادياسيالىق ءقاۋىپ توندىرمەيتىنى ايتىلعان. «وسى ۋچاسكەلەردەگى ءبىر ادامعا شاققانداعى ورتاشا جىلدىق ءتيىمدى دوزا يادرولىق قارۋدى سىناۋ ناتيجەسىندە پايدا بولعان يادرولىق تەحنوگەندى راديونۋكليدتەر بويىنشا 0،3 مزۆ/جىلدان از. (لاستانعان ايماقتا دەزاكتيۆاسيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلگەن جاعدايدا) ۋچاسكە اۋماعى لاستانعان اۋماقتار ساناتىنا جاتپايدى جانە رادياسيالىق جاعدايى سالىستىرمالى تۇردە قاناعاتتانارلىق جەرلەرگە جاتادى»، — دەلىنگەن ەسەپتە.
زەرتتەۋ بارىسىندا اۋا مەن توپىراق سىنامالارى الىنىپ، جالپى رادياسيالىق جاعداي قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدە ەكەنىن كورسەتتى. الايدا ءوندىرىستى باستاماس بۇرىن جينالعان راديونۋكليدتەردىڭ نەگىزگى ۇلەسى بار توپىراقتىڭ بەس سانتيمەترلىك جوعارعى قاباتىن الىپ، ونى كەلىسىمشارت اۋماعىنان تىس جەرگە شىعارۋ قاجەت.
«ەكوەكسپەرت» ءبىرقاتار شارالاردى ۇسىندى: جۇمىس ورىندارىندا مىندەتتى رادياسيالىق باقىلاۋ، جۇمىسشىلاردىڭ ساۋلەلەنۋ دوزاسىن انىقتاۋ، ونى تومەندەتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار جانە پەرسونالدى جەكە قورعانۋ قۇرالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ. نەگىزگى ءقاۋىپتى فاكتور – ءوندىرىس جانە اۆتو-كولىك قوزعالىسى كەزىندەگى شاڭدانۋ. مايلىقارا ۋچاسكەسىندەگى حالىقتىڭ تەحنوگەندى راديونۋكليدتەردەن بولاتىن ەسەپتىك ورتاشا جىلدىق ءتيىمدى دوزاسى جەرگىلىكتى ونىمدەردى ەسكەرە وتىرىپ، نورما 0،3×10⁻³ زۆ/جىل بولعاندا 4،95×10⁻⁵ زۆ/جىلدان اسپايدى.
مايلىقارا كەن ورنىنىڭ اۋدانى – 2،9 شارشى شاقىرىم. مۇندا مىس، التىن جانە كۇمىس بار. ۇزىندىعى ءبىر شاقىرىمعا دەيىن، ەنى 400 مەترگە دەيىن جەتەتىن التى كەن بەلدەۋى بولىنگەن. اسىل جانە ءتۇستى مەتالدار 60 مەترگە دەيىنگى تەرەڭدىكتە جاتىر، بارلاۋ 165 مەترگە دەيىن جۇرگىزىلگەن.
اشىق تاسىلمەن تاۋ-كەن جۇمىستارىنىڭ جوسپارى بويىنشا 2027–2028 جىلدارى 650،6 مىڭ توننا التىن قۇرامدى كەن ءوندىرۋ جوسپارلانۋدا، ونىڭ ىشىندە 2027 جىلى – 500 مىڭ توننا. كەندەگى التىن مولشەرى – ءبىر تونناسىنا 2،74 گرامم، ەكى جىلدا بارلىعى 1782 كگ التىن ءوندىرۋ جوسپارلانعان. كەندەردە مىس، موليبدەن جانە كۇمىس تە قىزىعۋشىلىق تۋدىرادى؛ جەكەلەگەن التىن كەن دەنەلەرىندە ءبىر تونناعا 11 گراممعا دەيىن باعالى مەتالل بار.
بۇعان دەيىن «ەكوەكسپەرت» AltynGroup Kazakhstan ءۇشىن بۇرىنعى سەمەي يادرولىق پوليگونى اۋماعىندا ورنالاسقان ۇلكەن-قاراشوكى كەن ورنى بويىنشا وسىنداي زەرتتەۋ ازىرلەگەن. 2022 جىلدىڭ باسىنداعى قورلار 85 ملن توننا التىن قۇرامدى كەن، 73 مىڭ كگ التىن، 405،894 مىڭ توننا مىس جانە 193،54 توننا كۇمىس بولدى.
اقپان ايىندا امەريكاندىق REalloys كومپانياسى AltynGroup Kazakhstan-مەن سيرەك كەزدەسەتىن ەلەمەنتتەردى ءوندىرۋ سالاسىنداعى ۇزاقمەرزىمدى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. قازاقستاندا وندىرىلگەن سيرەك كەزدەسەتىن مەتالدار سولتۇستىك امەريكادا قايتا وڭدەلەتىن بولادى.
AltynGroup Kazakhstan كومپانياسىنىڭ تۇپكىلىكتى يەسى – اساۋباەۆتار وتباسى، ول قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن تۋىستىق بايلانىسى بار. ايدار اساۋباەۆتىڭ جۇبايى ءلاززات اساۋباەۆا تۇڭعىش پرەزيدەنتتىڭ جۇبايى سارا نازارباەۆانىڭ جيەنى. 2012 جىلى اساۋباەۆتار وتباسى Forbes نۇسقاسى بويىنشا ەڭ باي قازاقستاندىقتار تىزىمىندە 280 ملن دوللار بايلىعىمەن 19-ورىندا تۇرعان. كەيىن كومپانيا قازاقستانداعى ءىرى تاۋ-كەن جوبالارى سياقتى ەلەۋلى اكتيۆتەرگە يە بولسا دا، تىزىمنەن جوعالعان.