قازاقستاندا ءاۋتيزمدى ەمدەۋدىڭ كۇماندى ادىستەرىن ۇسىناتىن مەديسينالىق مەكەمەلەرگە باقىلاۋدى كۇشەيتۋ قاجەتتىگى تۋرالى پىكىرتالاس قارقىن الۋدا. «اۋتيزم قازاقستان» ۇلتتىق قاۋىمداستىعى اتا-انالاردى تولىق ەمدەلۋگە ۋادە بەرىپ، اداستىراتىن ادال ەمەس كلينيكالاردى جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدى تالاپ ەتتى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
مالىمدەمەگە رەسەيدەگى «پلانەتامەد» كلينيكاسىنىڭ باسشىسى ۆاسيلي گەنەرالوۆتىڭ كۇدىكتى ۇستالۋى سەبەپ بولدى. وندا ءاۋتيزمى بار بالالارعا پارازيتتەرگە قارسى پرەپاراتتارمەن ەمدەۋدى ۇسىنعان. بۇل تۋرالى باق-تان بىلگەن قازاقستاندىق اتا-انالار جاعدايعا باعا بەرۋدى سۇراپ، قاۋىمداستىققا جاپپاي جۇگىندى.
قاۋىمداستىقتا قازاقستاندا وسىعان ۇقساس كلينيكالار جازاسىز جۇمىس ىستەپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «قازاقستاندا دا وسىنداي كلينيكالاردىڭ باسشىلارىن كوپتەگەن اتا-انالاردى اداستىرعانى ءۇشىن باقىلاۋعا الىپ، جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ كەرەك. ءقازىر بۇل سالادا قازاقستاندا اۋتيزمنەن كەرەمەت ەمدەلۋدى ۇسىناتىن ادال ەمەس كلينيكالار مەن ادامدار مۇلدەم جازاسىز اشىلىپ، جۇمىس ىستەپ جاتىر»، — دەدى ۇيىمدا.
قاۋىمداستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى تاراپىنان باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى جانە ق ر «حالىق دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكسىنە ءتيىستى وكىلەتتىكتەر بولىگىندە وزگەرىستەر ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى. «ياعني، جۇيەلى شارالار قاجەت»، — دەپ اتاپ ءوتتى ۇيىمدا. قاۋىمداستىق وكىلدەرى 2019 جىلدان بەرى وسىنداي شارالاردىڭ قابىلدانۋىنا قول جەتكىزۋگە تىرىسىپ كەلەدى جانە بۇل جۇمىستى جالعاستىرۋعا نيەتتى.
ەسكە سالايىق، 15 تامىزدا ماسكەۋ سوتى «پلانەتامەد» ديرەكتورى ۆاسيلي گەنەرالوۆتى قاماۋعا الدى، ال ءىس بويىنشا تاعى ءبىر دارىگەر ءۇيقاماققا جىبەرىلدى. شەشىم پاسيەنتتەردىڭ اتا-انالارىنىڭ كوپتەگەن شاعىمدارىنان كەيىن قابىلداندى. رەسەيلىك «مەدۆەستنيكتىڭ» دەرەگىنشە، كلينيكادا ءاۋتيزمدى كليزما، انتيپارازيتتىك كۋرس، گورموندار جانە ءدىڭ جاسۋشالارى ارقىلى ەمدەۋگە ۋادە بەرگەن. اتا-انالاردىڭ ايتۋىنشا، مۇنداي تەراپيادان كەيىن بالالاردىڭ جاعدايى ناشارلاعان، ال ەمدەۋ قۇنى ميلليونداعان ءرۋبلدى قۇراعان.
الدىڭعى كۇنى مەديسينالىق مەكەمەدە ءتىنتۋ جۇرگىزىلدى. رەسەيلىك ب ا ق تەرگەۋ پاسيەنتتەرگە مەديسينالىق كومەك كورسەتۋ ءمان-جايلارىن جانە ولاردىڭ دەنساۋلىعىنا ىقتيمال زياندى انىقتاپ جاتقانىن حابارلادى. Ren-TV حابارلاعانداي، الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا زارداپ شەككەندەردىڭ سانى 500 ادامنان اسۋى مۇمكىن. پاسيەنتتەردىڭ اتا-انالارى كلينيكانىڭ جۇمىسىنا جانە وندا قولدانىلاتىن ادىستەرگە بىرنەشە رەت شاعىمدانعان. ەندى تەرگەۋ زارداپ شەككەندەردىڭ شەڭبەرىن، بولعان وقيعانىڭ ءمان-جايلارىن جانە ىقتيمال زالال مولشەرىن انىقتاۋى كەرەك.
ايتا كەتۋ كەرەك، اۋتيزمنەن دالەلدەنگەن «ەم» جوق. بۇعان دەيىن «كۋرسيۆ» قازاقستاننان ءاۋتيزمى بار بالانىڭ تاشكەنتتە كۇماندى ەمدەلۋدەن كەيىن قايتىس بولعانىن جازعان. وسىدان كەيىن «اۋتيزم قازاقستان» قاۋىمداستىعى اتا-انالارعا جۇگىنىپ، نەۆرولوگتار، نۋتريسيولوگتار، ماسساجيستەر، وستەوپاتتار، ينتەگراتيۆتى مەديسينا دارىگەرلەرى، پسيحولوگتار جانە باسقا دا ماماندار ءاۋتيزمدى ەمدەي المايتىنىن ەسكە سالدى. دياگنوزدى تەك بالالار پسيحياترى قويادى، ال الەمدە بۇل جاعدايدان ءالى ءدارى جوق. دالەلدەمەلىك بازاسى جوق بارلىق «ەمدەۋ حاتتامالارى» بالانىڭ دەنساۋلىعى مەن ومىرىنە تونەتىن ءقاۋىپ.
ال الدىڭعى كۇنى ق ر سانيتارلىق-ەپيدەميولوگيالىق باقىلاۋ كوميتەتى ددۇ-نىڭ سوڭعى 15 جىلداعى شولۋىنىڭ ناتيجەلەرىمەن ءبولىسىپ، ۆاكسينالار مەن تيومەرسال بالالاردا اۋتيزم سپەكترىنىڭ بۇزىلۋ ءقاۋپىن ارتتىرمايتىنىن مالىمدەدى.