قازاقستاندا تاريحي وقيعا بولدى: ءۇمىت ەسىمدى امۋر جولبارىسى تابيعي ورتاعا جىبەرىلدى. بۇل — ەلدە 70 جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە جىرتقىشتىڭ تابيعي مەكەنگە ورالعان العاشقى جاعدايى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە، جولبارىس 31 شىلدەدە جىبەرىلگەن. وعان دەيىن ول ارنايى قورشاۋدا بىرنەشە اي بويى بەيىمدەلۋدەن وتكەن. ۆەتەرينارلار ونىڭ دەنساۋلىعىن تەكسەرىپ، ماماندار اڭشىلىق داعدىلارىن باعالاپ، ونىڭ دەربەس ومىرگە دايىن ەكەنىنە كوز جەتكىزگەن.
«ءۇمىتتى جىبەرۋ الدىندا وعان زاماناۋي سپۋتنيكتىك GPS/GSM-جاعاسى تاعىلدى. ءقازىر جولبارىستىڭ ۇزدىكسىز تاۋلىك بويى باقىلاۋى سپۋتنيكتىك جاعا، فوتوتۇزاقتار جەلىسى جانە باسقا دا زاماناۋي باقىلاۋ قۇرالدارى ارقىلى جۇزەگە اسىرىلۋدا»، — دەلىنگەن حابارلامادا.
جولبارىستاردى قايتارۋ ءۇشىن «ىلە-بالقاش» رەزەرۆاتىنىڭ اۋماعى كەزدەيسوق تاڭدالعان جوق. ءبىر كەزدەرى وندا تۋران جولبارىسى مەكەندەگەن. ول ىلە وزەنى بويىنداعى توعايلى ورمانداردا جانە وڭتۇستىك بالقاش وڭىرىندە تىرشىلىك ەتكەن. ءبىراق وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا براكونەرلىك، ورمانداردىڭ كەسىلۋى جانە قورەكتەنەتىن جابايى جانۋارلار سانىنىڭ ازايۋى سالدارىنان تولىق جويىلعان.
جولبارىستاردى قايتارۋعا دايىندىق 10 جىلدان استام ۋاقىت الدى. وسى ۋاقىت ىشىندە قازاقستاندا رەزەرۆات قۇرىلىپ، ازىقتىق قور قالپىنا كەلتىرىلىپ، جابايى تۇياقتى جانۋارلاردىڭ سانى ارتتىرىلىپ، ارنايى قورشاۋلار سالىنىپ، ينفراقۇرىلىم دايىندالدى.
«جولبارىس — ازىق تىزبەگىنىڭ جوعارعى بۋىنى جانە تابيعي تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ونىڭ قايتا ورالۋى تەك تابيعي ەكوجۇيەلەر ساقتالعان جانە جەتكىلىكتى ازىقتىق قور بار جەرلەردە عانا مۇمكىن. سوندىقتان جولبارىستىڭ قايتا ورالۋى تەك ءتۇردىڭ ءوزىن عانا ەمەس، بۇكىل وڭتۇستىك بالقاش ەكوجۇيەسىنىڭ قالپىنا كەلۋىن بىلدىرەدى»، — دەپ قوستى ەكومينيسترلىك.
وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا رەسەيدەن قازاقستانعا ءتورت امۋر جولبارىسى اكەلىندى: ەكى ەرەسەك جانۋار جانە ەكى كىشكەنتاي جولبارىس. گەنەتيكالىق زەرتتەۋلەر امۋر جانە جويىلعان تۋران جولبارىستارىنىڭ ءىس جۇزىندە بىردەي ەكەنىن كورسەتتى، سوندىقتان پوپۋلياسيانى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن ءدال امۋر جولبارىستارى تاڭدالدى.
ەركەك ازىرگە قورشاۋدا قالىپ وتىر. ماماندار ونىڭ مىنەز-قۇلقىن باقىلاۋدى جالعاستىرىپ، ونىڭ ەركىن ومىرگە دايىن ەكەنىن شەشەدى. ەكى كىشكەنتاي جولبارىس تا ازىرگە باقىلاۋدا. ولاردى تەك ءوسىپ، بارلىق قاجەتتى تەكسەرۋدەن وتكەننەن كەيىن عانا جىبەرۋ جوسپارلانۋدا.
«بۇدان ءارى قالعان جانۋارلار دايىن بولعان سايىن جۇمىس جالعاسادى. باعدارلامانىڭ تۇپكى ماقساتى — ىلە وزەنىنىڭ اتىراۋىندا جانە وڭتۇستىك بالقاشتا تۇراقتى جولبارىس پوپۋلياسياسىن قالپىنا كەلتىرۋ»، — دەپ قورىتىندىلادى مينيسترلىك.
بۇعان دەيىن «كۋرسيۆ» 2024 جىلدىڭ قىركۇيەگىندە تۋران جولبارىسىن قالپىنا كەلتىرۋ جوباسى اياسىندا قازاقستانعا نيدەرلاندتان بوگدان جانە كۋما ەسىمدى ەكى امۋر جولبارىسى اكەلىنگەنىن جازعان بولاتىن. ەكولوگيا ءمينيسترى ەرلان نىسانبايەۆ ازىرگە ءتول الۋ مۇمكىن بولماعانىن حابارلاعان.