جاڭا كونستيتۋسيا ازاماتتىق قوعامنىڭ ەل ومىرىنە قاتىسۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتەدى، الايدا كەلەسى ماڭىزدى كەزەڭ — بەكىتىلگەن نورمالاردىڭ تولىققاندى جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
بۇل تۋرالى «استانا قالاسىنىڭ ءاۋتيزمى بار بالالاردىڭ اتا-انالارى بىرلەستىگى „وردا“» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى سالتانات ەسماعانبەتوۆا ايتتى.
ەسماعانبەتوۆانىڭ پىكىرىنشە، جاڭا كونستيتۋسيانىڭ قابىلدانۋى قازاقستاننىڭ ودان ءارى دامۋىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭى بولدى. «جاڭا كونستيتۋسيا — ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن، مەملەكەت ينستيتۋتتارى مەن ازاماتتىق قوعامدى نىعايتۋعا باعىتتالعان قازاقستان دامۋىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭى. ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدى كۇشەيتەتىن، ازاماتتاردىڭ قوعامدىق ومىرگە قاتىسۋىن جانە مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىراتىن ەرەجەلەر ەرەكشە ماڭىزدى»، — دەپ اتاپ ءوتتى ول.
ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ وزگەرۋى ەرەكشە مانگە يە. جاڭا جاعدايلار قوعامدىق ۇيىمداردىڭ، ازاماتتىق باستامالاردىڭ جانە ساراپشىلاردىڭ قازاقستاندىقتاردىڭ ومىرىنە اسەر ەتەتىن شەشىمدەردى تالقىلاۋعا قاتىسۋى ءۇشىن كوبىرەك مۇمكىندىكتەر تۋعىزۋى كەرەك.
«ەڭ باستى وزگەرىس — مەملەكەت پەن قوعام اراسىنداعى ديالوگ مۇمكىندىكتەرىنىڭ كەڭەيۋى. ازاماتتىق باستامالاردىڭ، قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جانە ساراپشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ ەل ءۇشىن ماڭىزدى شەشىمدەردى تالقىلاۋعا قاتىسۋ نەگىزدەرى كوبەيەدى»، — دەدى سالتانات ەسماعانبەتوۆا.
جاڭا كونستيتۋسيالىق ەرەجەلەردى ءىس جۇزىندە جۇزەگە اسىرۋ تۋرالى ايتا كەلە، قوعامدىق بىرلەستىك ءتورايىمى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىقتىعىنىڭ ارتقانىن جانە قوعامدىق قاتىسۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ كەڭەيگەنىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن قاتار، ونىڭ پىكىرىنشە، جاڭا پرينسيپتەردى تولىق جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تەك زاڭنامانى وزگەرتۋ جەتكىلىكسىز. قالىپتاسقان تاجىريبەلەردى جانە ازاماتتاردىڭ ءوز قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنە قاتىناسىن وزگەرتۋ قاجەت.
«كەيبىر وزگەرىستەر مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اشىقتىعىنىڭ ارتۋىنان جانە قوعامدىق قاتىسۋ مۇمكىندىكتەرىنىڭ كەڭەيۋىنەن كورىنىپ تۇر. ءبىراق كونستيتۋسيالىق نورمالاردىڭ تولىق ىسكە اسۋى ۋاقىتتى، تاجىريبەلەردىڭ وزگەرۋىن جانە ەڭ باستىسى، ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق مادەنيەتىن تالاپ ەتەدى»، — دەپ اتاپ كورسەتتى ول.
سالتانات ەسماعانبەتوۆا كونستيتۋسيالىق رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋدا قوعامدىق ۇيىمدارعا ەرەكشە ءرول جۇكتەيدى. «قوعامدىق ۇيىمدار ازاماتتار مەن مەملەكەت اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى بۋىن بولۋى كەرەك: ادامداردىڭ ناقتى پروبلەمالارىن انىقتاپ، شەشىمدەر ۇسىنىپ، رەفورمالاردىڭ ءىس جۇزىندە قالاي جۇمىس ىستەيتىنىن باقىلاۋى ءتيىس»، — دەپ اتاپ ءوتتى ول.
مۇنداي ءوزارا ءىس-قيمىل، ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، تەك قولدانىستاعى پروبلەمالاردى بەلگىلەپ قانا قويماي، قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋعا دا مۇمكىندىك بەرەدى.
سالتانات ەسماعانبەتوۆا كونستيتۋسيالىق وزگەرىستەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى شارتى رەتىندە حالىقتىڭ قۇقىقتىق ساۋاتتىلىعىن اتادى.
ونىڭ ايتۋىنشا، اتا زاڭدى ءبىلۋ تەك قۇقىق سالاسىنداعى ماماندارعا عانا قاجەت ەمەس. ءوز قۇقىقتارىن ءتۇسىنۋ ادامعا ءوز مۇددەلەرىن قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، ال مىندەتتەرىن ۇعىنۋ قوعام مەن مەملەكەت ومىرىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋدى قالىپتاستىرادى.
«سەبەبى كونستيتۋسيا — بۇل تەك زاڭگەرلەر مەن مەملەكەتتىك ورگاندارعا ارنالعان قۇجات ەمەس. بۇل ءبىزدىڭ كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدىڭ نەگىزى. ءوز قۇقىقتارىن بىلە وتىرىپ، ادام ولاردى قورعاي الادى، ال مىندەتتەرىن تۇسىنە وتىرىپ، ەلدىڭ دامۋىنا سانالى تۇردە قاتىسادى»، — دەپ قورىتىندىلادى سالتانات ەسماعانبەتوۆا.