قانت ديابەتىنە قارسى قولدانىلاتىن مەتفورمين پرەپاراتى ميلليونداعان ادام قابىلدايتىن ءدارى رەتىندە عالىمداردىڭ نازارىن قارتايۋ پروسەسىنە اسەر ەتۋ مۇمكىندىگىمەن اۋداردى. زەرتتەۋلەر ونىڭ جاسۋشالاردىڭ قالپىنا كەلۋىنە كومەكتەسىپ، جاسقا بايلانىستى وزگەرىستەردى باياۋلاتا الاتىنىن كورسەتۋدە. بۇل تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلايدى.
عالىمدار مەتفورميننىڭ قارتايۋ مەن ۇزاق ءومىر سۇرۋگە اسەرىن تولىق كورسەتۋ ءۇشىن جاسۋشالىق جانە مولەكۋلالىق دەڭگەيدەن باستاپ، جانۋارلار مەن ادامدارعا جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋلەرگە دەيىنگى كوپجىلدىق تاجىريبەلەردىڭ ناتيجەلەرىن جيناقتادى.
جيىنتىق دەرەكتەر مەتفورميننىڭ گەرونتوپروتەكتور رەتىندە ارەكەت ەتىپ، قارتايۋدىڭ بيولوگيالىق تۇپكى سەبەپتەرىنە اسەر ەتەتىنىن جانە سالاۋاتتى ءومىر ۇزاقتىعىن ارتتىرۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتتى.
C. elegans ميكروسكوپيالىق قۇرتتارىنا جۇرگىزىلگەن تاجىريبەلەردە مەتفورمين ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن 36–40%-عا ارتتىردى. تىشقانداردا ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 5،8–20،1%-عا ءوستى، سونداي-اق كەيبىر ىسىكتەردىڭ دامۋى باياۋلادى.
قارتايۋعا قارسى اسەر باسقا جانۋارلاردا دا بايقالدى. 40 اي بويى پرەپارات قابىلداعان ەركەك مايمىلداردىڭ تىندەرى بيولوگيالىق جاعىنان جاساردى، ال ميى 6 جىلعا جۋىق جاساردى — بۇل ادام ولشەمىمەن ەسەپتەگەندە 18 جىلعا تەڭ.
ادامداردا دا وسىعان ۇقساس كورىنىس بايقالادى: مەتفورمين قابىلداعانداردىڭ بيولوگيالىق جاسى 3،4 جاسقا كىشى بولدى، ال پرەپاراتتى قابىلداعان قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ادامدار ديابەتى جوق قۇرداستارىنا قاراعاندا 15%-عا ۇزاعىراق ءومىر ءسۇردى.
زەرتتەۋشىلەر ۇزاق ءومىر ءسۇرۋ عىلىمىنداعى باستى ولقىلىق — ديابەتى جوق ساۋ ەرەسەكتەردە مەتفورميننىڭ تيىمدىلىگىن تەكسەرەتىن ءىرى زەرتتەۋلەردىڭ جوقتىعى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ (ددسۇ) باعالاۋىنشا، 60 جاستاعى جانە ودان ۇلكەن ادامدار سانى 2020 جىلعى 1 ميللياردتان 2050 جىلعا قاراي 2،1 ميللياردقا دەيىن ەكى ەسە ارتادى. حالىقتىڭ قارتايۋى زات الماسۋ بۇزىلىستارى، دەمەنسيا، السگەيمەر اۋرۋى جانە وستەوارتروز سياقتى جاسقا بايلانىستى اۋرۋلاردىڭ وسۋىنە اكەلەدى. بۇل اۋرۋلار ءومىر ساپاسىن تومەندەتىپ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە جۇكتەمە تۇسىرەدى.
سوندىقتان سوڭعى جىلدارى گەرونتولوگيا — جاسقا بايلانىستى اۋرۋلاردى جەكە ەمدەۋدىڭ ورنىنا، قارتايۋدىڭ ءوزىن تۋدىراتىن بيولوگيالىق فاكتورلارعا اسەر ەتۋگە بولا ما دەگەن سۇراقتى قوياتىن عىلىم سالاسى بەلسەندى دامىپ كەلەدى.