ميكروپلاستيك ادام اعزاسىنا تاماق، سۋ جانە ءتىپتى اۋا ارقىلى ەنە الادى. عالىمدار ونىڭ باۋىردىڭ مايلى اۋرۋىنىڭ اعىمىن ناشارلاتاتىنىن انىقتاۋعا تىرىستى. Science Advances جۋرنالىندا جاريالانعان تاجىريبە ناتيجەلەرى ميكروپلاستيكتىڭ ەڭ كوپ تارالعان تۇرلەرىنىڭ ءبىرى — پوليەتيلەن — تىشقاندارداعى باۋىردىڭ زاقىمدانۋىن كۇشەيتۋى مۇمكىن ەكەنىن كورسەتەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
زەرتتەۋ بارىسىندا ماماندار تىشقانداردىڭ باۋىر جاسۋشالارىندا پلاستيكتىڭ جەتى ءتۇرىن، ونىڭ ىشىندە پوليەتيلەن، پوليستيرول، پوليەتيلەنتەرەفتالات جانە پوليپروپيلەندى سىنادى. جاسۋشالاردىڭ تىرشىلىك قابىلەتىن ەڭ ايقىن تومەندەتكەن — پوليەتيلەن بولدى، ول قاپتاما، پلەنكا جانە كونتەينەرلەر وندىرىسىندە كەڭىنەن قولدانىلادى. سوندىقتان كەلەسى تاجىريبەلەر ونىڭ ميكرو بولشەكتەرىمەن جۇرگىزىلدى.
سەگىز اپتالىق ەركەك تىشقاندار ءتورت توپقا ءبولىندى: ءبىرى قالىپتى راسيون السا، ەكىنشىسى باۋىردىڭ قابىنۋ تۇرىندەگى مايلى اۋرۋىن (MASH) دامىتاتىن ديەتامەن قورەكتەندى. ەكى توپقا قوسىمشا كۇن سايىن 10-نان 150 ميكرومەترگە دەيىنگى پوليەتيلەن بولشەكتەرىن 2 مگ مولشەرىندە ەنگىزدى. تاجىريبە سەگىز اپتاعا سوزىلدى.
اياقتالعاننان كەيىن عالىمدار باۋىردىڭ جاعدايىن، قانداعى الت دەڭگەيىن، مامىر مولشەرىن جانە تىندەردىڭ وزگەرىستەرىن، سونداي-اق مىڭداعان گەندەردىڭ بەلسەندىلىگىن باعالادى. پوليەتيلەن العان تىشقانداردا باۋىردىڭ زاقىمدانۋ بەلگىلەرى انىقتالدى. اسىرەسە ارنايى ديەتاداعى جانۋارلاردا اسەر ايقىن بولدى: ولاردا الت دەڭگەيى — باۋىر جاسۋشالارىنىڭ زاقىمدانۋ ماركەرى — جوعارىلاپ، تريگليسەريدتەر سانى ارتىپ، ستەاتوز (مامىر جينالۋى) كۇشەيدى. سونداي-اق قابىنۋ جانە جاسۋشا زاقىمدانۋ بەلگىلەرى بايقالدى، كەيبىر وزگەرىستەر ءالسىز بولسا دا.
گەندىك بەلسەندىلىكتى تالداۋ پوليەتيلەننىڭ جۇزدەگەن گەندەردىڭ جۇمىسىن وزگەرتكەنىن كورسەتتى. قالىپتى ديەتادا وزگەرىستەر 600 گەندى، ال MASH تۋدىراتىن راسيوندا قوسىمشا 279 گەندى قامتىدى. بۇل باۋىردىڭ رەاكسياسى تاماقتانۋعا بايلانىستى ەكەنىن كورسەتەدى.
بۇل ميكروپلاستيك ادامداردا باۋىردىڭ مايلى اۋرۋىن تۋدىرادى دەگەندى بىلدىرە مە؟ ازىرگە جوق، ويتكەنى زەرتتەۋ تىشقانداردا جۇرگىزىلدى جانە ونىڭ ناتيجەلەرىن تىكەلەي ادامعا قولدانۋعا بولمايدى. سونىمەن قاتار، ادامداردا وسىنداي اسەر ەتۋ ءۇشىن قانشا ميكروپلاستيك قاجەت ەكەنى انىقتالماعان. بۇعان دەيىن Kursiv Health باۋىردىڭ مايلى اۋرۋىندا قىزاناقتىڭ پايداسى تۋرالى زەرتتەۋ تۋرالى جازعان بولاتىن.