جۇڭگو ءتوراعاسى سي ءسزينپيننىڭ وسى اپتادا مىسىرعا جاساعان ساپارى — ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق جانە ديپلوماتيالىق بايلانىستاردى نىعايتۋدىڭ كۇندەلىكتى مۇمكىندىگى سياقتى كورىنگەنىمەن، بۇل كەزدەسۋدىڭ استارىندا تەرەڭ ءمان جاتىر. اقش-تىڭ باستى جاھاندىق قارسىلاسى جۇڭگو، تاياۋ شىعىستاعى اقش-تىڭ نەگىزگى وداقتاستارىنىڭ بىرىمەن اۋقىمدى قارىم-قاتىناس ورناتىپ، تەز وزگەرىپ جاتقان ايماقتاعى ىقپالىن كەڭەيتۋگە نيەتتى. سي سزينپين قىتايدى ايماقتاعى تۇراقتاندىرۋشى رەتىندە تانىتىپ، ونى ونداعان جىلدار بويى اسكەري ارالاسىپ كەلگەن اقش-پەن سالىستىرۋدى كوزدەيدى — يرانمەن التى ايعا سوزىلعان سوعىس — سوڭعى مىسال عانا.
ۆاشينگتونداعى كارنەگي تاياۋ شىعىس باعدارلاماسىنىڭ ديرەكتورى امر حامزاۆي مەن باعدارلامانىڭ بۇرىنعى عىلىمي قىزمەتكەرى كەترين سەلف بيىلعى جىلى جازعان ماقالاسىندا: «جۇڭگو ءوزىنىڭ جۇمساق كۇش قورلارىن جيناقتاۋدى جالعاستىرۋدا، ال اقش ءوز قورىن ءوزى جويۋدا»، — دەپ اتاپ ءوتتى.
سي سزينپين سەيسەنبى كۇنى كەشكە جۇڭگو مەن مىسىر تۋلارىمەن بەزەندىرىلگەن كاير اۋەجايىنا كەلدى. ونى ۇشاق تۇراعىندا ءال-سيسي مەن اسكەري قۇرمەت قاراۋىلى قىزىل كىلەممەن قارسى الدى. كوشباسشىلار سارسەنبىدە كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋى ءتيىس، ال سي سزينپين گيزا پيراميدالارىنىڭ ماڭىنداعى ۇلى مىسىر مۇراجايىنا بارۋدى جوسپارلاپ وتىر.
سي سزينپين تاياۋ شىعىسقا سوڭعى رەت بارعانىنا ءبىراز ۋاقىت بولدى. ول مىسىردا ءۇش كۇن بولادى. بۇل — ونىڭ ون جىل ىشىندەگى العاشقى ساپارى جانە 2022 جىلى ساۋد ارابياسىنا بارعاننان بەرى ايماققا العاشقى ساپارى. ءال-سيسي سوڭعى جىلدارى قىتايعا بىرنەشە رەت بارعان. كوشباسشىلار سەيسەنبىدە مىسىردىڭ مەملەكەتتىك گازەتتەرىندە ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان دوستىق ماقالالار جاريالادى.
سي سزينپين بەيجىڭ مەن كاير دامۋ ارقىلى «پراگماتيكالىق ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋى» كەرەك دەپ جازدى. ءال-سيسي قىتايدىڭ مىسىرعا سالعان ينۆەستيسيالارىن جوعارى باعالاپ، كايردىڭ تايۆان قىتايدىڭ بولىگى دەگەن ۇستانىمىن قولدايتىنىن قايتالادى. مىسىر قىتايمەن ءوسىپ كەلە جاتقان قارىم-قاتىناستى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتەرىن ءارتاراپتاندىرۋ ءتاسىلى رەتىندە قاراستىرادى. 2023 جىلى مىسىر بريكس بلوگىنا قوسىلۋعا شاقىرىلدى. بۇل — برازيليا، رەسەي، ءۇندىستان، جۇڭگو جانە وڭتۇستىك افريكانى قامتيتىن ءىرى دامىپ كەلە جاتقان ەكونوميكالار بىرلەستىگى، باتىس باستاعان G7 سياقتى ينستيتۋتتارعا قارسى سالماق رەتىندە قاراستىرىلادى.
ءبىر جىلدان كەيىن مىسىر قىتايمەن «بەلدەۋ جانە جول» باستاماسى اياسىندا ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدەرگە قول قويدى. بۇل سي ءسزينپيننىڭ الەم بويىنشا ەنەرگەتيكالىق جانە كولىك ينفراقۇرىلىمىن سالۋدى كوزدەيتىن باستى باعدارلاماسى. جۇڭگو مىسىرعا 10 ميلليارد دوللاردان استام ينۆەستيسيا سالىپ، استانا كايردىڭ شىعىسىندا بيزنەس ورتالىعى مەن ءنىل اتىراۋىندا ونەركاسىپكە ارنالعان ەلەكتر تەمىرجول جەلىسىن سالدى. ۇكىمەت دەرەكتەرى بويىنشا، ەكى ەل اراسىنداعى جىلدىق ساۋدا 20 ميلليارد دوللارعا باعالانادى. اقش پەن مىسىر اراسىنداعى ساۋدا 2025 جىلى 15،7 ميلليارد دوللاردى قۇرادى. مىسىر — اقش-تىڭ ايماقتاعى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك باسىمدىقتارىنداعى ماڭىزدى سەرىكتەس، ال ەلدەردىڭ كوشباسشىلارى تىعىز بايلانىستا.
جۇڭگو تاياۋ شىعىس ەلدەرى اراسىندا كوپىر سالۋعا تىرىسۋدا. 2023 جىلى بەيجىڭ يران — ونىڭ ەڭ ماڭىزدى ايماقتىق وداقتاسى جانە مۇناي جەتكىزۋشىسى — جانە ۇزاق ۋاقىت بويى اقش-تىڭ وداقتاسى بولعان ساۋد ارابياسى اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستاردى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە دەلدال بولدى. بۇل كەلىسىم قىتايدىڭ تاياۋ شىعىستاعى ىقپال ءۇشىن اقش-پەن باسەكەلەسۋگە دەگەن ۇمتىلىسىن كورسەتتى. سودان بەرى ەر-رياد پەن تەگەران اراسىنداعى بايلانىستار ناشارلادى. يران اقش پەن يزرايلگە قارسى جاۋاپ رەتىندە ساۋد ارابياسى مەن باسقا دا پارسى شىعاناعى ەلدەرىنە شابۋىل جاسادى، بۇل 28 اقپاندا باستالعان سوعىسقا اكەلدى.
جۇڭگو ءوزىن ايماقتىق دەلدال رەتىندە باسقا جولدارمەن دە كورسەتۋدە. ول ۇزاق ۋاقىت بويى يزرايل-پالەستينا قاقتىعىسىنا ەكى مەملەكەتتىك شەشىمدى جاقتاپ كەلەدى، بۇل اراب الەمى ايماقتىق تۇراقتىلىقتىڭ كەپىلى رەتىندە قاراستىرادى. 2023 جىلى حاماس جاۋىنگەرلەرى يزرايلگە شابۋىل جاساپ، گازادا سوعىس باستالعانعا دەيىن از ۋاقىت بۇرىن سي سزينپين پالەستينا پرەزيدەنتى ماحمۋد ابباستى قابىلداپ، پالەستينا بيلىگىمەن «ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك» جاريالاعان بولاتىن.
سۋەس كانالى — ورمۋز بۇعازىنا ماڭىزدى بالاما. يران سوعىسىنان ورمۋز بۇعازى ارقىلى مۇناي جونەلتۋلەرى قاتتى بۇزىلعاندىقتان، مىسىر باقىلايتىن سۋەس كانالى ايماقتان ەنەرگيا رەسۋرستارىن جەتكىزۋدىڭ ماڭىزدى بالاما جولىنا اينالدى. دجاكارتاداعى ەكونوميكا جانە قۇقىقتىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ تاياۋ شىعىس ساراپشىسى مۋحامماد زۋلفيكار راحمات: «قىتايدىڭ اشىق قالعان جولدى باقىلايتىن ەلمەن بايلانىستى نىعايتۋعا تولىق نەگىزى بار»، — دەدى. راحماتتىڭ ايتۋىنشا، سي سزينپين مىسىردى «اقش-تىڭ وندا از كوڭىل بولەتىن كەزدە كەڭىرەك اراب جانە افريكا الەمىنە جەتۋ ءۇشىن بازا رەتىندە قاراستىرادى».
تامىز ايىندا جۇڭگو مەن مىسىر مىسىردىڭ بىرنەشە اسكەري بازاسىندا كوپ كۇندىك اۋە جاتتىعۋلارىن وتكىزدى — بۇل قىتايدىڭ J-16 جويعىش ۇشاقتارى مەن مىسىردىڭ فرانسۋزدىق Rafale جويعىشتارىنىڭ العاشقى بىرلەسكەن جاۋىنگەرلىك جاتتىعۋى بولدى. سي سزينپين كايرگە ون ەلدەن تۇراتىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ەكى كۇندىك كونفەرەنسياسىنا قاتىسقاننان كەيىن كەلدى. بۇل — اقش-تىڭ جاھاندىق ىقپالىنا قارسى سالماق رەتىندە سيپاتتالاتىن ساياسي جانە قاۋىپسىزدىك توبى. كونفەرەنسياعا رەسەي، ءۇندىستان، پاكىستان جانە يران كوشباسشىلارى قىرعىزستاننىڭ استاناسى بىشكەكتە قاتىستى.
بۇل ساپار سونداي-اق ترامپ اكىمشىلىگىنىڭ يراننىڭ الەمدەگى قارجىلىق بايلانىستارىنا قارسى «ەكونوميكالىق شابۋىلىنان» كەيىن بولىپ وتىر. سانكسيالار يسلام رەسپۋبليكاسىن قىتايدى قوسا العاندا، قالعان ەكونوميكالىق سەرىكتەستەرىنەن وقشاۋلاۋعا باعىتتالعان. جۇڭگو يران مۇنايىنىڭ 80 پايىزىنان استامىن ساتىپ الادى، ادەتتە جاناما ارنالار ارقىلى. بەيجىڭ يرانمەن ساۋداسى ءارقاشان حالىقارالىق قۇقىققا سايكەس جۇرگىزىلگەنىن مالىمدەيدى.