1994 جىلى ۇلىبريتانيا كورولدىك اۋە كۇشتەرىنىڭ چينۋك تىكۇشاعى اپاتىنان قازا تاپقانداردىڭ وتباسى مۇشەلەرى ەندي بەرنحەمدى ۇلىبريتانياداعى «جاسىرۋ مادەنيەتىن» توقتاتىپ، اپاتقا تاۋەلسىز تەرگەۋ جۇرگىزۋگە شاقىردى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
چينۋك HC2 تىكۇشاعى سولتۇستىك يرلانديادان ۇشىپ كەلە جاتىپ شوتلانديانىڭ وڭتۇستىك-باتىسىنداعى كينتاير مۇيىسىندە اپاتقا ۇشىراعان. سالدارىنان 29 اسكەري قىزمەتكەر قازا تاپتى. الدىمەن ەكى ۇشقىش كىنالى دەپ تانىلدى، ءبىراق 2011 جىلى تەرگەۋ ولاردى اقتاپ، اپاتتىڭ سەبەبى انىقتالمادى.
بۇرىنعى قورعانىس ءمينيسترى ليام فوكس رەسمي تەرگەۋدى تاعايىنداعان بولاتىن. وتكەن ايدا ول «ماڭىزدى اقپارات» جاسىرىلۋى مۇمكىن دەپ كۇمان كەلتىردى. فوكس جاڭا تاۋەلسىز تەرگەۋگە شاقىرۋدى قولداپ، اپاتقا ۇشىراعان چينۋكتىڭ ۇشۋعا جارامدىلىعى تۋرالى قورعانىس مينيسترلىگى بەرگەن مالىمەتتەردىڭ «دۇرىس ەمەس» ەكەنىنە «جەتكىلىكتى سەنىمى» بار ەكەنىن ايتتى.
بيىل جوعارى سوت سۋدياسى اپاتتان قازا تاپقان بىرنەشە ادامنىڭ وتباسى قورعانىس مينيسترلىگىنە قارسى زاڭدى تالاپ قويا المايتىنىن شەشتى، سەبەبى تالاپ تىم كەش قويىلعان. 25 قۇرباننىڭ 55-تەن استام وتباسى مۇشەسىنەن تۇراتىن «چينۋك ادىلدىگى ناۋقانى» (CJC) بۇل ءىستى ادام قۇقىقتارى بويىنشا ەۋروپالىق سوتقا جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.
اپاتتا اكەسى پودپولكوۆنيك دجون توبياستان ايىرىلعان مەتت توبياس وتباسىلاردىڭ «تاعى بىرنەشە جىل سوت ءىسىن جۇرگىزگىسى كەلمەيتىنىن» ايتىپ، پرەمەر-مينيستردەن جاڭا تاۋەلسىز تەرگەۋ تاعايىنداۋ ارقىلى كومەكتەسۋدى سۇرادى. «ءبىز ەندي بەرنحەمدى قىزمەتكە كىرىسكەننەن كەيىنگى العاشقى 100 كۇن ىشىندە كەزدەسۋگە شاقىرامىز، سوندا ءبىز سوڭعى جىلدارى پايدا بولعان دالەلدەمەلەردى ۇسىنىپ، قورعانىس مينيسترلىگىنە تاۋەلسىز جاڭا تەرگەۋ نەلىكتەن قاجەت ەكەنىن تۇسىندىرەمىز»، — دەدى توبياس. ول بەرنحەمنىڭ ۇلىبريتانياداعى جاسىرۋ مادەنيەتىن توقتاتۋ جانە اشىقتىق مىندەتىن كۇشەيتۋ تۋرالى پالاتادا سويلەگەن ءسوزى وتباسىلارعا «ناعىز ءۇمىت» سىيلاعانىن اتاپ ءوتتى.
بەرنحەمگە جولدانعان حاتتا چينۋك وتباسىلارى بۇل ءىس جاڭا حيللسبورو زاڭى ءۇشىن «سىناق جاعدايى» بولۋى مۇمكىن ەكەنىن جازدى. اتالعان زاڭدى وسى ايدا دەپۋتاتتار ءبىراۋىزدان قولداپ، تەرگەۋ كەزىندە مەملەكەتتىك لاۋازىمدى تۇلعالار مەن ورگانداردىڭ اشىق ارەكەت ەتۋىنە زاڭدى كۇش بەرەتىن اشىقتىق مىندەتىن ەنگىزەدى. «ءبىز بەرنحەم مەن ونىڭ مينيسترلەرىنىڭ چينۋك وتباسىلارىنا بۇرىنعىسىنان كوپ قۇرمەت كورسەتۋىن سۇرايمىز. 32 جىلدان كەيىن ءبىز ەرەكشە قارىم-قاتىناس سۇرامايمىز، تەك شىندىقتى سۇرايمىز»، — دەدى توبياس.
CJC توبى بىرىككەن كورولدىكتىڭ جاڭا ۇكىمەتىنەن چينۋك تىكۇشاعىنىڭ ۇشۋعا جارامدىلىعىنا جانە اپاتقا دەيىنگى جاعدايلارعا قاتىستى بارلىق قۇجاتتارعا تولىق قول جەتكىزە وتىرىپ، قورعانىس مينيسترلىگىنە تاۋەلسىز جاڭا تەرگەۋ جۇرگىزۋدى تالاپ ەتەدى.
قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ وكىلى: «ءبىز كينتاير مۇيىسىندەگى اپاتتا قازا تاپقانداردىڭ وتباسىلارىنا، دوستارىنا جانە ارىپتەستەرىنە كوڭىل ايتامىز. سوتتىڭ سوڭعى شەشىمى قاتىسۋشىلاردىڭ كوڭىلىن قالدىرعانىن تۇسىنەمىز. قورعانىس مينيسترلەرى بۇعان دەيىن CJC-مەن كەزدەسكەن جانە ءبىز ماڭىزدى ماسەلەنى تالقىلاۋ ءۇشىن تىڭداۋعا دايىنبىز»، — دەپ مالىمدەدى.