ساباقتىڭ ىشكى جانە سىرتقى قۇرىلىسى

بيولوگيا 6 سىنىپ
تاقىرىپ: ساباقتىڭ ىشكى جانە سىرتقى قۇرىلىسى.
ماقساتى: وقۋشىلارعا وسىمدىكتىڭ ساباعى جانە ونىڭ تۇرلەرى تۋرالى ماعلۇماتتار بەرۋ. ساباقتىڭ قىزمەتىمەن تانىستىرۋ. ساباقتىڭ ىشكى جانە سىرتقى قۇرىلىسىنداعى ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ءتۇسىندىرۋ.
كۇتىلەتىنناتيجە: ساباق جانە ونىڭ قىزمەتى تۋرالى تولىق ماعلۇمات بەرە الادى. ساباقتىڭ تۇرلەرىن اجىراتا الادى جانە وسىمدىكتەردەگى ساباق تۇرلەرىن بىلەدى. ساباقتىڭ ىشكى جانە سىرتقى قۇرىلىسىنداعى ەرەكشەلىكتەر تۋرالى مالىمەت بەرە الادى.
نەگىزگى يدەيالارى: اكت پايدالانىپ جاڭا ساباقتى مەڭگەرتۋ. ءادىس - تاسىلدەردى پايدالانىپ وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ. وقۋشىلاردى باقىلاي وتىرىپ ولاردىڭ تاقىرىپتى قانشالىقتى مەڭگەرگەنىن انىقتاۋ.

ۇيىمداستىرۋ كەزەڭى (1 مينۋت)
سالەمدەسۋ، ساباققا دايىندىعىن تەكسەرۋ.
وتكەندى جاڭعىرتۋ (6 مينۋت)
«كىم شاپشاڭ» ءادىسى
وتىلگەن تاقىرىپ بويىنشا سۇراق قويادى. جاۋاپ بەرگەن وقۋشىلاردى باعالاپ ساباقتى مەڭگەرۋ دەڭگەيىن انىقتايدى.

وي قوزعاۋ (1 مينۋت)
بالالار، ساباق تۋرالى نە بىلەمىز؟
«ءبىلىم، كىرىسپە» (5 مينۋت)
ساباق - وسىمدىكتىڭ جەر استى مۇشەلەرىمەن جەر ءۇستى مۇشەلەرىن جالعاستىرىپ تۇراتىن ورتالىق تىرەك.
قىزمەتى:
ساباققا بۇرشىك، جاپىراق، گۇل، جەمىس بەكىنەدى؛
قورەكتىك زاتتار ساباق ارقىلى قوزعالادى؛
ورگانيكالىق زاتتار قورعا جينالادى؛
كوبەيۋگە قاتىسادى.
جەر دەڭگەيىنە ورنالاسۋىنا بايلانىستى
جەر ۇستىندەگى ساباق
جەر استىنداعى ساباق
قۋارۋىنا بايلانىستى
شوپتەكتى،
اعاشتەكتى
سۇرەكتى بولىپ بولىنەدى.
ءوسۋ باعىتىنا بايلانىستى]
تىك (جۇگەرى، بيداي، تەرەك، ەمەن، قايىڭ جانە ت. ب.)
جاتاعان نەمەسە جەلى ساباق - وتە ءالسىز، جۇمساق. جەر باۋىرلاپ جاتادى. مۇرتشالارى ارقىلى ۇزارىپ وسەدى. مۇرتشادا جەلى ساباق توبىنا جاتادى.
شىرمالعىش ساباقتار نازىك بولعاندىقتان اينالاسىنداعى وسىمدىكتەرگە شىرمالىپ وسەدى ( شىرماۋىق، قۇلماق ). مۇرتشالارى بولمايدى.
ورمەلەگىش - مۇرتشاسى ارقىلى باسقا وسىمدىككە جابىسىپ، ورمەلەپ وسەدى. بۇلاردىڭ ساباقتارى سۇيەنەتىن وسىمدىككە تىعىز جاناسپايدى.
جابىسقاق ساباقتار تۇكتەرى ارقىلى سۇيەنەتىن وسىمدىگىنە تىعىز جاناسادى. سۇيەنەتىن وسىمدىكتەن اجىراتۋ قيىن. مىسالى، اعاش شىرماۋىق، جابىسقاق قىزىل بوياۋ جانە ت. ب. جاتادى. ساباقتارى جەڭىل، جىڭىشكە ءارى ۇزىن بولعاندىقتان شىرمالعىش، ورمەلەگىش ساباقتى وسىمدىكتەردى ليانالار دەيدى.
قىسقارعان ساباق - وسىمدىكتەردىڭ ساباعى وتە قىسقا. مىسالى ( باقباق، جولجەلكەن، پياز، اق قاۋداندى قىرىققابات جانە ت. ب)
كولدەنەڭ قيماسىنىڭ پىشىنىنە بايلانىستى
دوڭگەلەك
جالپيعان
ءۇش -، ءتورت -، كوپقىرلى
قابىرعالى
اتىزدى
قاناتتى
ساباقتىڭ ءتۇر - وزگەرىستەرى
جەردىڭ ۇستىندەگى ساباقتاردىڭ تۇروزگەرىستەر
سوياۋ(دولانا، جابايى الما، جابايى المۇرت ت. ب.).
جالعان پيازشىق نەمەسە تۋبەريديا (ورحيدەيالار)
قىلقان (قۇلپىناي، قيار)
شىرىندى ساباق نەمەسە كلادوديا (كاكتۋس)
بۇرشىك - ونبەگەن ساباق.

ساباقتىڭ ىشكى جانە سىرتقى قۇرىلىسى. جۇكتەۋ