تاياۋ شىعىستاعى سوعىس اۆستراليا رەزەرۆ بانكىنىڭ ينفلياسيانى تەجەۋ جونىندەگى كۇرەسىن جاڭا، الدەقايدا ءقاۋىپتى كەزەڭگە يتەرمەلەدى. بانك باسقارماسى جىلدىڭ ءتورتىنشى رەت پايىزدىق مولشەرلەمەنى كوتەرگەنىن جاريالاعان سوڭ ءبىر ساعاتتان كەيىن بانك باسشىسى ميشەل بۋللوك جۋرناليستەرگە وسىلاي دەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
بىرنەشە جىل بويى رەزەرۆ بانكى ينفلياسيانى مۇمكىندىگىنشە جۇمساق جولمەن 2،5%-دىق نىسانالى دەڭگەيىنە قايتارۋعا، ءارى پاندەميادان كەيىنگى جۇمىس ورىندارىنىڭ بارىنشا كوبىن ساقتاپ قالۋعا تىرىسىپ كەلەدى. «بۇل ستراتەگيا ءالى دە كۇشىندە»، — دەدى بۋللوك سەيسەنبى كۇنى تۇستەن كەيىن.
سوڭعى ءتورت جىلدا جۇمىسسىزدىق 1 پايىزدىق تارماققا وسكەنى راس، الايدا 4،6% كورسەتكىشى «تاريحي تۇرعىدان ءالى دە ايتارلىقتاي تومەن»، — دەپ اتاپ ءوتتى ول. باسقا ورتالىق بانكىلەر ينفلياسيانى تومەندەتۋگە قول جەتكىزگەنى راس، ءبىراق ول جۇمىسسىزدىقتىڭ ءوسۋى ەسەبىنەن بولدى، دەدى بۋللوك.
دەگەنمەن ورتالىق بانكتىڭ وسى «اقىرىن، اقىرىن» ستراتەگياسىنا سەنىمى السىرەپ بارا جاتقان بەلگىلەر بايقالادى. بۋللوك رەزەرۆ بانكى التى جىلدان بەرى 2-3% نىسانالى دالىزدەن تىس قالىپ كەلە جاتقانىن ءتۇسىندىردى. بۇل — ماسەلە، ويتكەنى ءۇي شارۋاشىلىقتارى مەن بيزنەس ينفلياسيانىڭ ءبىر كۇنى قايتا تومەندەيتىنىنە سەنۋى كەرەك. «ءبىز 2025 جىلى [دالىزگە] قىسقا ۋاقىتقا كىردىك، سودان كەيىن قايتادان شىعىپ كەتتىك. ءبىز ونى قايتارۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز»، — دەدى ول.
الايدا اقىلعا سىيمايتىن جاعدايلار ۇزدىكسىز ورىن الىپ جاتقاندا، ينفلياسيانى «قالىپتى ۋاقىتتا» قالاي باقىلاۋعا قايتارۋعا بولادى؟ ەندى رەزەرۆ بانكىنىڭ ينفلياسيانى تەجەۋدەگى ۇستامدى تاسىلىنە ەڭ ۇلكەن ءقاۋىپ — توقتاۋسىز جالعاسىپ وتىرعان تاياۋ شىعىس قاقتىعىسى.
بۋللوكتىڭ ايتۋىنشا: «تاياۋ شىعىس قاقتىعىسى العاش باستالعاندا ءبارى شامامەن بىلاي ويلادى: „بالكىم، بۇل ۇزاققا سوزىلماس“. الايدا بۇل انىق راس ەمەس. ول سوزىلدى، ءارى ونىڭ بىتەتىن ءتۇرى كورىنبەيدى»، — دەدى ول. وتىن باعاسى، تىڭايتقىش باعاسى، كولىك باعاسى — ءبارى ءقازىر «تۇراقتى تۇردە قىمبات». «سوندىقتان ولار كوتەرىلىپ، سوسىن قايتا تومەندەيدى دەگەن تۇسىنىك جاي ورىندالمادى»، — دەپ قوستى ول.
رەزەرۆ بانكىنىڭ باسشىسى بيزنەستىڭ دە ءدال وسىنداي قورىتىندىعا كەلىپ، باعالارىن كوتەرە باستاۋىنان قاۋىپتەنەدى. بۇل پايىزدىق مولشەرلەمەنى الدەقايدا كۇرت كوتەرمەيىنشە، ينفلياسيانى نىسانالى دەڭگەيگە قايتارۋدى ودان ءارى قيىنداتادى.
بۋللوك پەن ونىڭ باسقارماسى ينفلياسيانى نىسانالى دەڭگەيگە قايتارۋ ءۇشىن «قاجەتتىنىڭ ءبارىن ىستەيتىنىن» بۇرىننان ايتىپ كەلەدى، بۇل ءسوزدى سەيسەنبىدە دە قايتالادى. سەيسەنبىدەگى مالىمدەمەدەن كەيىن ءبىرقاتار ەكونوميست رەزەرۆ بانكى التى اپتادان سوڭ، مەلبۋرن كۋبوگى كۇنى وتەتىن وتىرىستا مولشەرلەمەنى تاعى كوتەرەدى دەپ بولجاپ وتىر. قارجى نارىقتارى كەلەسى جىلى تاعى ءبىر كوتەرىلۋ ىقتيمالدىعىن 50% دەپ باعالايدى.
تۇتاستاي العاندا، رەزەرۆ بانكى ينفلياسياعا قارسى نەعۇرلىم قاتتى قىسىم جاساۋعا دايىن سياقتى. بۇل دۇرىس شەشىم بولۋى مۇمكىن، الايدا ورتالىق بانكتىڭ شامادان تىس قاتتى قىسىم جاساپ، بۋللوكتىڭ سوزىمەن ايتقاندا، ەكونوميكانى «كۇرت باياۋلاۋعا» يتەرمەلەۋ ءقاۋپىن ارتتىرادى. «الداعى بىرنەشە جىلدا ينفلياسيانى قايتا تومەندەتكەندە، وسىنىڭ ءبارى اقتالدى دەپ ۇمىتتەنەمىز»، — دەدى ول.